tPočetna
OSVRT
sve manje Šansi za ispravke
MONOGRAFIJA "HERCEGOVCI SRPSKI RATNI DOBROVOLJCI U RATOVIMA CRNE GORE I SRBIJE 1912-1918"
Istrazivajući podatke o dobrovoljcima sa područja Trebinja u ratovima 1912-1918., pošao sam od navedene Monografije.
Na početku, uočio da nisu navedeni izvori. Zbog toga proučio sam podatke iz nekih značajnih publikacija napisanih i objavljenih ranije o tome. Uočio neke sam propuste. Iz tih razloga podatke napisane u monografiji potrebno je dopuniti.
1. U knjizi " Od San Franciska do Skadra, Hercegovci u Balkanskom ratu, uspomena jednog dobrovoljca iz Balkanskog rata 1912 -1913", koju je napisao Ilija LJubibratić 1962. godine - objavljena 2003. godine u Trebinju, su data imena dobrovoljaca iz SAD - učesnika u Balkanskom ratu. Iz te knjige u monografiji nisu obuhvaćeni:
1. Bakmaz Milan, student iz Argentine - od roditelja iz Trebinja. Došao u posjetu tetki- supruzi prota Pravice. Javio se u dobrovoljce.
2. Vučković Rade iz Bogojević sela.
3. Danilović Nikola iz Čičeva.
4. Jokanović Mićo iz Trebijova.
5. Spajić Krsto iz Zubaca.
6. Spajić Mitar iz Zubaca.
7. Spajić Miloš iz Zubaca.
8. Masleša Krsto iz Tulja
Nisu tačni podaci za dobrovoljce iz SAD o vremenu učešća u ratu za :
1. Ljubibratić Iliju, Kisin Lako (nije Lazo) , Putica Stevo, Radanović Vido (Vidak), Radojičić Špiro, Sredanović Obren, Stijačić Ivan, Anđelić Janko, Šero Miloš, Vujić Vaso, Vukalović Mato, Mićanović Stevo, Gašić Ilija, Lučić Jovan, Kovačević Jovo. Svi ovi dobrovoljci su učesnici u Balkanskom ratu 1912-1913.
2. Prema knjizi "Patnje i žrtve sreza trebinjskog"- od Vladimira Popovića izdanje 1929. godine. Iz SAD nisu u monografiji navedena imena:
1. Delić Vule iz Lokvica-Lug, dobrovaoljac od 1914.
2. Buđen Lazo iz Žakova 1915.
3. Vico Nikola iz Graba od 1915.
4. Grkavac Š. Tomo iz Grkavaca 1915.
5. Kujundžić J. djorđo 1915.
6. Gurović Uroš iz Zasada 1915.
7. Dabović Tomo iz Tuli 1917.
8. Milojević Joko, Tuli 1917
9. Gudelj Miloš, Rapti 1917.
10. Tripić Petar, Šćenica 1917.
11. Vučurević Simo, Bogojević selo 1917.
12. Vučković Mašo, Bogojević selo - iz Franc. 1918.
13. Deretić Ilija 1918, Orahovac.
14.Gurović Luka, Zasad 1918.
15. Tasovac Krsto, Trebijovi 1915.
16. Milojević Tomo, Grbeši 1918.
17. Trklja Stevo, Zasad 1917.
18. Jokanović Vuka Stevan Trebijovi 1918.
19. Radović Petar Šćenica 1918.
20. Radović Lazar Kruševice 1914., poginuo 1916.
21. Lalić Dušan Zubci 1914 - 1917.
22. Vlačić Šćepan Police 1915 - 1915.
23. Grkavac Spasoje, Grkavci 1915 - 1915.
24. Ratković Risto Zubci, 1915 - 1915.
25. Pičeta Krsto, Diklići 1915 - 1915.
26. Bašić Stevo Cerovac 1915 - 1915.
27. Galić Božo Gojšina 1915 - 1916.
28. Porobić Jovo Goragaše 1915 - 1916.
29. Stanić Š. Simo Začula 1915 - 1916.
30 Danilović Nikola Čičevo 1914.
31 djerić Obren Pridvorci poginuo.
32. Popovac Jovan Pridvorci, poginuo.
33. Vučurević Rade.
Prema knjizi V. Popovića netačno su uneseni podaci o vremenu učešća za dobrovoljce iz inostranstva. Treba da stoji:
1. Šaraba Miloš, Turmenti, SAD 1915.
2. Tomašević Vuko Kruševice SAD 1915.
3. Tasovac Krsto, Trebijovi SAD 1915.
4. Vučurević Petar (Pero) Ubli SAD 1915.
5. Šegrt Trifko Aranđelovo , Franc 1916.
6. Vasković Stojan, Ušće. Franc 1916.
7. Gobović Gavrilo, Aranđelovo Franc. 1916.
8. djerić Obren Pridvorci SAD 1914. poginuo 1915.
9. Bašić Risto, Cerovac, SAD 1914 - 1916.
10. Vukasović Krsto (ne Kosto) SAD 1915 - 1918.
11. Jokanović Luka Trebijovi SAD 1915 - 1915.
12. Radović Božo, Kruševice SAD 1915 - 1916.
Ovom knjigom obuhvaćeni su ljudi sa teritorije tadašnjeg sreza Trebinje - 1929. Tu nije dato za Popovo poljnj, LJubomir i Dubočane, a prikazani su ljudi iz Kruševica, sada opština Herceg Novi .
U Monografiji su štampani netačni podaci prema knjizi "Dobrovoljci 1912-1918 od P. Jovića i N. Popovića, štampane 1989. drugi tom prvo izdanje, str 307.
Vukalović Anica nije dobrovoljac već žrtva rata.
str. 316.
djurašević Krsto nije Uskoplje, treba iz Boke. Isto se odnosi i na djurašević Mića (koga nema ni u jednom izvoru) .
str 319.
Jokanović Luke Stevan, treba Šćepo.
str 335.
Pažin Cvijeta nije dobrovoljac, već žrtva rata.
Pogledati kljigu V Popovića.
Nisu navedena imena solunsih dobrovoljaca :
Runjevac djura Dušan, Zgonjevo došao iz SAD 1917.
Budžuk Meho Trebinje, zvani Meho Solunac.
Smatram da su najmjerodavniji podaci o dobrovoljcima dati u Monografiji koju je izdalo udruženje dobrovoljaca:
- Vitezovi Karađorđeve zvijezde sa mačevima od Tomislava Vlahovića izdanje 1989, prvi tom prvo izdanje.
- Dobrovoljci 1912-1918 od Petra R. Jovića i Nikole B. Popovića 1989, drugi tom, prvo izdanje.
Međutim, ni u ovoj knjizi iz 1989. nisu navedeni dobrovoljci čija su imena data u ovoj bilješki pod 1. i 2.
U buduĆem izdanju ove publikacije neophodno je ove podatke dopuniti i ispraviti.
Interesantno je navesti da se na osnovu istraživanja, utvrđuje da je od oko 980 registrovanih dobrovoljaca sa teritorije Trebinja, njih preko 240 došlo iz redova iseljenika iz inostranstva.
I na kraju da podvlačim: kada se pišu ovakve monografije, treba konsultovati sve raspoložive izvore, jer sve je manje onih koji nešto iz ovog perioda mogu ispraviti.
Mladen JOKANOVIĆ