tPočetna
 

“DUČIĆEVIM DANOM“ OBILJEŽENA GODIŠNJICA SMRTI PJESNIKA JOVANA DUČIĆA

ĐORĐE SLADOJE OVOGODIŠNJI DOBITNIK DUČIĆEVE NAGRADE

BESJEDE O JOVANU DUČIĆU I DOBITNIKU DUČIĆEVE NAGRADE ZA 1997. SLOBODANU RAKITIĆU OBILJEŽILE KNJIŽEVNO-KRITIČKI DIO OVOGODIŠNJEG DUČIĆEVOG DANA. DOBITNIK DUČIĆEVE NAGRADE ZA 2007. GODINU PJESNIK ISTANČANOG I NAJNEPOSREDNIJEG IZRAZA.

Pjesnik Đorđe Sladoje ovogodišnji je dobitnik Dučićeve nagrade za pjesničko stvaralaštvo, saopštio je načelnik opštine Trebinje dr Dobroslav Ćuk na centralnoj večeri kulturne manifestacije “Dučićev dan”, održanoj u Domu kulture, u znak sjećanja na Blagovijesti 1943., dan smrti pjesnika Jovana Dučića, koja je ove godine odgođena sedam dana nakon Blagovijesti zbog Vaskršnjih svečanosti.

Ova je vijest izazvala buran aplauz među Trebinjcima koji su se sa njegovom poezijom i samim pjesnikom Đorđem Sladojem susretali i u Trebinju, na Dučićevim večerima.

U obrazloženju nagrade, načelnik Ćuk koji je i predsjednik žirija “Dučićevih večeri poezije”, rekao je da je Sladoje pjesnik najneposrednijeg i veoma složenog i istančanog izraza pravoslavne duhovnosti, koji iza sebe ima deset knjiga.

“Riječ je o pjesniku koji suvereno vlada formom i najboljim nasljeđem moderne lirike, pjesniku koji ispisuje poeziju visoke kulture, plemenite osjećajnosti i naglašenog moralnog stava, uprkos vremenu svakojakih sumnji i rastakanja vrijednosti”, istakao je Ćuk, uz čestitke upućene pjesniku u ime žirija.

BESJEDA O RAKITIĆU

Ipak, centralni dio programa pod nazivom “Veče laureata”, bio je posvećen pjesniku Slobodanu Rakitiću, dobitniku Dučićeve nagrade za 1997. godinu, čije je stihove, osim pjesnika samog, govorio beogradski glumac Gojko Šantić, prvak Jugoslovenskog dramskog pozorišta, dok je o Rakitićevom stvaralaštvu govorio akademik Dragan Nedeljković iz Beograda.

On je odmah na početku kazao da se Slobodan Rakitić odavno oglašavao kao vizuelni lirik, “jedan od onih izabranika koji žive među javom i međ snom, odavno se pitajući šta jeste i šta sniva”, te da je u pitanju pjesnik koji ljubi svoj dučićevski, šantićevski, srpski rod.

Akademik Nedeljković je podvukao da je Rakitićeva poezija izraz svijetlih tajni o čovjeku, ljudskoj sudbini, drami naše civilizacije i tragičnoj istoriji srpskog naroda i dodao:

“Osetićete i bez mojih tumačenja da je Rakitić pesnik uzvišene duhovnosti i ne znam duhovnijeg od njega na našem pesničkom obzorju. On je i pesnik naše srpske tragedije, one koja je u nama kao naša tragička krivica i pred nama i našim precima, njihovim zavetima i svetinjama.

Ovaj naš ponositi srpski pesnik neguje ono potpuno rodoljublje koje podrazumeva i kritiku svog naroda i otečastva, a ljubav je ta gospodarica koja ga obavezuje i nadahnjuje da bude savestan i da u njeno ime, pored našeg i opšteg dobra, kazuje i porazne istine o nama”.

Primjećujući u svojoj besjedi da su Srbi duševan, ali ne i duhovan narod, strahovito zaboravan, iako je, kako kaže, poznato da i veliki narodi, ako su zaboravni, propadaju, Nedeljković spasenje nalazi u kulturi, konstatujući i to da smo se od nje otuđili i da joj se treba vratiti.

Osvrćući se, potom, na Rakitićeve pjesme u kojima se on okreće Bogu,  Nedeljković tvrdi da one imaju proročanski ton, te da gotovo nikada one nisu vedre, već je u njima dosta crnih slika i slutnji, ali i ljepote i   svjetlosti.

One, kako kaže dalje Nedeljković, imaju i zlih slutnji, ali i spasonosnih ozarenja - “jer nada se ne sme sahraniti. Dok nade ima, dok je duh nepokoren, dok su u našoj pameti svetlonosna znanja, verujemo da nismo izgubljeni”.

U tonu nade i vjere akademik Nedeljković je i završio svoje kazivanje o Slobodanu Rakitiću i njegovoj poeziji, pozivajući prisutne u Sali Doma kulture -

“Preobrazite se, obucite se u ljubav i dobrotu, spasonosne znake istinske nadmoćnosti. Pesnik koji je danas sa nama daje nam primer plemenitosti. On osvetljava put, jer u sebi nosi svetlost. On ima sa čime izaći pred Dučića i  pred NJegoša. On je dostojan pesničkog zvanja”.

TRADICIONALNA BESJEDA O DUČIĆU

Tradicionalnu Besjedu o Dučiću održao je na ovoj manifestaciji i Slobodan Rakitić, istakavši da je malo srpskih pjesnika koji su u mladosti bili tako hvaljeni i uzdizani, a u starosti osporavani kao što je ovaj znameniti Trebinjac, koji je u Popovićevoj “Antologiji novije srpske lirike”  bio zastupljen sa 33 pjesme, da bi kasnije bio gotovo zaboravljen.

“Po dubini nacionalne utemeljenosti i metafizičkoj zebnji, hrišćanskom milosrđu i lepoti velikih istina koje je propovedao o Bogu, ljubavi i otadžbini, Dučić je svetac srpskog jezika i srpskog pesništva”, dodaje Rakitić, poredeći ga sa pjesništvom Momčila Nastasijevića, o kome Stanislav Vinaver kaže da je u pitanju “ukrštaj tradicionalnih vrednosti i modernog pevanja i mišljenja, duhovna uznesenost i egzistencijalna tegoba”, ali, kako dodaje Rakitić, na jedan poetičniji način.

On dodaje i to da je Jovan Dučić stvaralac ispred i iznad svoga vremena, koji “peva slikom i misli zvukom”, nazivajući njegove pozne pjesme lirskim ikonama, a zbirku “Lirika” - čudesnim lirskim hramom.

On takođe tvrdi da srpska poezija nema dramatičnijih stihova posvećenih smrti i Bogu i ničiji susret sa smrću i Bogom nije bio, kako kaže, potresan kao Dučićev.

Rakitić smatra, za razliku od nekih drugih kritičara, da je i “Lirika” Dučićev artistički vrhunac, jer je svaka pjesma u njoj “stamena i ozarena, pa liči na ikonostas, a čitava njegova poezija na hram”, gdje se očituje Dučićev vizantizam, naspram mramornog latinstva.

Govoreći potom o Dučićevim posljednjim pjesmama objavljenim u američkom “Srbobranu”, Rakitić kaže da one predstavljaju “plač i krik nad srpstvom”, ali i “himne u slavu velikih hrišćanskih načela”.

“Dučić nije izneverio hrišćanski humanizam. Poslednje pesme, pisane pred smrt, testamentarno, više su vapaj nego pesme. Nije više bilo vremena za prepravljanje, doterivanje i traganje za savršenim oblikom, ali i pored toga imaju antologijske vrednosti”, dodaje Rakitić i ističe da je Dučić “jedan od najuspravnijih srpskih pesnika” upravo zbog ovih pjesama i njegove “Lirike”.

Veliki korak ka Dučićevoj poeziji, nakon ignorantskog stava koji je prema njemu zauziman u vremenu komunizma, Rakitić vidi još u “Antologiji srpskog pesništva” Miodraga Pavlovića iz 1964. godine, u kojoj je zastupljen sa 11 pjesama.

“Tom se antologijom prognani pesnik na velika vrata vratio u srpsku književnost, a u svoj zavičaj, u svoje “milo Trebinje” kako je govorio, vratio se kada je to bilo najpotrebnije”, kazao je na kraju Rakitić, podvukavši da je Dučić imao rijetku privilegiju, poput svih velikih stvaralaca, da su iznad svog vremena.

U kulturno-umjetničkom programu “Večeri laureata” nastupili su primadona i prvak Opere Narodnog pozorišta Beograd, Milka Stojanović i Živan Saramandić, kao i trebinjski hor Sveti Vasilije Ostroški i Tvrdoški...

V. D.

IZLOŽBA TAPISERIJA MILICE ZORIĆ

Ovogodišnja manifestacija “Dučićev dan” počela je još u petak naveče, u Muzeju Hercegovine, gsje je otvorena “Izložba tapiserija” Milice Zorić iz fundusa Muzeja Semberije u Bijeljini.

Nakon Pariza, Beograda, Banjaluke i njemačkog grada Birt, ove su dragocjene umjetnosti predstavljene i trebinjskoj publici.

Otvarajući izložbu, načelnik opštine Trebinje dr Dobroslav Ćuk  je istakao da se Milica Zorić iskazala u neobičnoj tehnici - tapiseriji koja se na jedinstven i neuobičajen način odvaja od slikarstva, vraćajući draž svima nam znanog ručnog tkanja i narodnog veza.

On je dodao da su ove tapiserije “u skladu i funkcionalnoj težnji da se dosegne umjetnički značaj naše srednjevjekovne umjetnosti”, ali ne imitiranjem, nego, kako je kazao, stvaranjem nove i savremene autohtone umjetnosti”.

Mirko Babić, direktor Muzeja Semberije je ovom prilikom rekao da su tapiserije Milice Zorić rijedak prizor koji se može vidjeti na prostoru Balkana, te da su o njima rađene velike studije i katalozi.

On je istakao da su ove tapiserije šezdesetih godina izlagane u više evropskih prijestonica, te da je Muzej Semberije postao nasljednik ovih umjetničkih djela, zahvaljujući njenom suprugu Rodoljubu Čolakoviću, poznatom revolucionaru i državniku bivše Jugoslavije, rodom iz Bijeljine.

Na otvaranju izložbe se moglo čuti da nije ni čudo da je ova, kako je mnogi umjetnici ocjenjuju, jedna od najljepših umjetničkih zbirki BiH, otvorila manifestaciju kakav je “Dučićev dan”, s obzirom da je Bijeljina, u kojoj je naš veliki pjesnik jedno vrijeme živio i radio, ostavila velikog traga na njegov život, ali i djelo.