FESTIVAL FESTIVALA
 

TREBINJE JE VRH AMATERIZMA

Festival je izvanredno završen, a kada kažem izvanredno, mislim na predstave koje su prikazane, odnosno, na jedan širok dijapazon različitih žanrovskih predstava koje smo ovih festivalski noći mogli da vidimo i koje su najbolje u sve tri zemlje koje predstavljaju, a Trebinje stoji na vrhu svega -  ovako je ovogodišnji kraj Festivala festivala komentarisao predsjednik Žirija, Slobodan Radović, reditelj iz Beograda.

Razvojni put Bore šnejadera ' najbolja predstava fetsivala

Zlatna maska za najboljeg glumca ovogodišnjeg Festivala festivala pripala je Darku Kurtoviću za igru u dvije trebinjske predstave, odnosno, u “Slučajevima ili život br.2” Gradskog pozorišta Trebinje i “Uho, oko, obraz, trtica” Malih stvari, dok je zlatnu masku za najbolju glumicu Festivala ove godine iz Trebinja ponijela Marija Stanković za ulogu Sofke u predstavi “Nečista krv”, pozorišta Barja iz Surdulice. 

Zlatnu masku za najbolju predstavu u cjelini i najbolju režiju Festivala festivala ove su godine iz Trebinja ponijeli amateri iz Valjeva sa predstavom “Razvojni put Bore Šnajdera”, odnosno, njen reditelj Miroslav Trifunović koji je prošle godine režirao trebinjskog “Don Kihota”.

Osim ovih maski, stručni žiri je dodijelio zlatnu masku za najbolju epizodnu mušku ulogu Jusufu Hoziću - Caciju iz Bugojna za predstavu “Rat na trećem spratu”, a za najbolju epizodnu žensku ulogu Dragani Šuković u predstavi “Uho, oko, obraz, trtica” Malih stvari iz Trebinja, dok je zlatna maska za najusaglašeniju kolektivnu igru pripala predstavi “Slučajevi ili život broj 2” Gradskog pozorišta Trebinje.

Zalatna maska za najbolju autorsku muziku pripala je kompozitoru Miroslavu Ivanoviću za muziku u predstavi Surduličana “Nečista krv”, a zlatnu masku za najbolju kostimografiju žiri je dodijelio Branki Šišinački u predstavi “Razvojni put Bore Šnajdera”, dok je za ovu predstavu Dušan Arsenić dobio i zlatnu masku za najbolju scenografiju.

Osim zalatnih maski, ove godine su dodjeljivane i posebne diplome Festivala festivala u Trebinju, na kome je ova diploma dodijeljena

Melisi Agić za ulogu gospođe Blahe u predstavi “Rat na trećem spratu”  Teatra “Fedra” iz Bugojna, kao i Tomislavu Stevanoviću za ulogu Vanka u “Nečistoj krvi” Pozorišta “Barja” iz Surdulice, a posebna diploma za vizuelne efekte dodijeljena je  predstavi “Nema predstave” u izvođenju Dramskog studija “Zahumlje” iz Nikšića, dok je bjelopoljskoj predstavi “Lavirint” dodijeljena diploma za multimedijalno istraživanje.

Žiri publike je, međutim, najboljom prestavom proglasio “Nečistu krv”, čiji predsjednik, glumac Aleksandar Radulović i dalje protažira onu staru tezu da Festivalu samo još selektor nedostaje, jer, predstave po njemu nisu na jednakom nivou.

“Festival, u svakom slučaju, treba da postoji, da bude još bolji, da poraste. Ja sam kao Trebinjac veoma ponosan što se Festival vratio u Trebinje i, budući da radim u Srbiji, gde imam dodira sa amaterskim pozorištima, mogu da kažem da je Trebinje vrh svega, želja svima. Samo ne treba dozvoliti da opadne kvalitet”, istako je Radulović.

Ono što je i on, ali i predsjednik stručnog žirija Slobodan Radović konstatovao, jeste da je ovogodišnji Festival dosta podmlađen što doprinosi njegovom kvalitetu.

Marija Stanković -Zlatna maska za ulogu Sofke

“Pojavila se jedna velika grupa mladih glumaca koja obećava budućnost ovog Festivala, jer su u pitanju dobri glumci. Šta više da se očekuje od ovog ili bilo kog festivala, osim mladih i poletnih glumaca, dobrih predsatava i još bolje publike, a toga je u Trebinju bilo napretek”, rekao je Radović.

Festival je, inače, na sceni Doma kulture, gdje su se odvijale sve predstave, započeo monodramom poznate beogradske glumice Vesne Stanković, koja je izvela monodramu “Lina - od kamena tvrđa”, rađenu po romanu Jovana D. Petrovića.

Trebinjska publika je uživala u jednočasovnoj predstavi, u kojoj je Stankovićeva, na autentičan i originalan način, iznijela jedan kompleksan lik, kao što je Lina, žena koja preživljava lične, porodične i druge drame.

Stankovićeva, kako su to brojni kritičari i u Trebinju, ali i ranije konstatovali, ne samo da je izvanrednom glumom i još boljim govornim aparatom, uspjela i da nasmije i da rasplače publiku, nego je ona “Vlajna sa jezikom njenog kraja, sa istoka Srbije”.

“Cela predstava je emotivno izuzetno zahtevna, tako da se desilo da ja po prvi put u karijeri ne koristim glumačke tehnike za izazivanje emocija, već sama junakinja iz mene progovara”, kaže Stankovićeva, koja, ni nakon brojnih izvođenja ove monodrame, ne zna da li je njen osnovni kvalitet u tematici, ili u načinu izvođenja.

NAČELNIK OTOVORIO FESTIVAL

Festival festivala je, međutim, tek sutradan zvanično otvorio načelnik opštine Trebinje i predsjednik Umjetničkog savjeta Festivala dr Dobroslav Ćuk koji je pozdravio sve pozorišne umjetnike i kulturne radnike iz Republike Srpske i Federacije BiH, te Crne Gore i Srbije, istakavši da oni svake godine  ostave veliki trag u kulturnom ljetu našeg grada.

“Festival festivala kao smotra amaterskih pozorišta jednog regiona više od pola vijeka ima specifičnu i posebnu ulogu u kulturi Trebinja, sa edukativnim karakterom, ali i ulogom značajnom za pozorište u cjelini”, rekao je na sceni Doma kulture načelnik Ćuk, otvarajući 51. Festival festivala.

Upućujći dobrodošlicu pozorišnim amaterima na, kako je rekao, smotru posvećenu entuzijastima sa pozorišnih dasaka, ali i poklonicima ove vrste umjetnosti, on je kazao da Festival godinama pruža šansu mladima da dokažu i pokažu kako se bavljenjem umjetnošću na amaterskim osnovama mogu dostići visoki umjetnički dometi.

On je i ovom prilikom potvrdio da se u sedam festivalskih noći svake godine Trebinje pretvori u veliku pozorišni scenu, a da je to tako potvrdila je činjenica, kako je načelnik Ćuk kazao nakon Festivala, što je u ovo vrijeme prikazano deset predstava i što je svake večeri sala Doma kulture bila puna, a to znači da je festival posjetilo oko 5.000 poklonika pozorišne umjetnosti.

Na pozorišnoj sceni Doma kulture ovogodišnji, takmičarski dio Festivala, otvorilo je Bjelopoljsko pozorište koje je izvelo predstavu “Lavirint”, po tekstu Igora Bojovića i u režiji Slobodana Marunovića, inače glumca Crnogorskog narodnog pozorišta.

Darko Kurtović - zlatna maska za glumu

Prema ocjeni petočlanog žirija publike, plaketu za najboljeg glumca na predstavi dobio je Armin Hot koji je tumačio lik Klausa Brankovića, a prema onom što se moglo čuti na okruglom stolu organizovanom nakon izvedbe ovog jednočasovnog komada, podmlađeni glumački ansambl iz Bijelog Polja uspostavio je izvanrednu komunikacij sa publikom u ostvarenju koje je nastalo po tekstu starom 26 godina, a koji se pokazao kao univerzalan.

U pratećem dijelu Festivala, održana je i promocija knjige Milovana Zdravkovića, pozorišnog producenta i profesora Akademije umjetnosti BK, pod nazivom “Rječnik osnovnih pozorišnih pojmova”, u izdanju Narodnog pozorišta iz Beograda i beogradske izdavačke kuće Altera.

“Autor ovog značajnog djela sačinio je pozorišni pojmovnik koji nije na odmet, čak ni ljudima od najuže struke, kada je riječ makar o njihovoj pedagoškoj djelatnosti, pri čemu je vrlo širok dijapazon svih korisnika”, rekao je, predsatavljajući rječnik, pozorišni kritičar Dragan Koprivica.

On je objasnio da nije riječ samo o rječniku pozorišnih pojmova, već ova knjiga predstavlja praktično i jednu malu enciklopediju istorije pozorišta na više od dvije stotine stranica.

O knjizi su govorili i Luka Kecman, teatrolog iz Banjaluke, Milan Arnaut, predstavnik Izdavačke kuće “Altera” i reditelj Bora Grigorović.

Ovom prilikom je Narodnoj biblioteci u Trebinju i novoosnovanom Gradskom pozorištu Trebinje poklonjeno tridesetak djela, uglavnom priručnika i stručne literature iz pozorišne umjetnosti, poklon Izdavačke kuće “Altera” i Narodnog pozorišta iz Beograda.

RAZIGRANA MLADOST

Drugog takmičarskog dana ovogodišnjeg Festivala festivala, publika je imala priliku da pogleda dvije predstave u takmičarskom programu, odnosno,  predstave - Teatara Fedra iz Bugojna sa ostvarenjem “Rat na trećem spratu” i predstavu “Uho, oko, obraz, trtica” u izvođenju Kulturne scene Male stvari iz Trebinja.

Po odluci žirija publike, najbolji glumac predstave iz Bugojna je Melisa Agić u ulozi gospođe Blahe, dok je kod Trebinjaca najbolja bila Dragana Šuković.

Kako se čulo na razgovorima nakon predstave bugojanskog pozorišta, riječ je o jednom mladom, razigranom ansamblu koji je na originalan način izveo predstavu po tekstu Pavela Kohouta, pisca koji pripada grupi angažovanih pisaca čija je tema kritika društvenih odnosa.

Goran Bulajić, reditelj i voditelj razgovora koji se organizuju nakon svake takmičarske predstave u Trebinju, rekao je da je priču bugojanskog pozorišta vidio kao kombinaciju mogućeg uticaja teatra apsurda, ali primjerenog okolnostima i novoj vrsti angažmana u pozorištu.

Čula su se i mišljenja da tekst Kohouta treba igrati u surovoj realnosti, a ne na komičan način koji predstavu dovodi skoro do dječije i ne ostavlja duži trag na gledaoce.

U razgovorima nakon ostvarenja Kulturne scene Male stvari, izneseno je mišljenje da je riječ o predstavi preciznog rediteljskog rukopisa, što je rijetka stvar u amaterskom pozorištu.

“Glumu su pratile veoma precizne indikacije režisera, posebno u sofisticiranim ritualima i radnjama”, zaključeno je na okruglom stolu, gdje je veoma pozitivno ocijenjeno i to što je u pitanju mlada, razigrana ekipa od pet članova.

U okviru treće takmičarske večeri Festivala, trebinjskoj publici se predstavilo Gradsko pozorište “Abrašević” iz Valjeva sa ostvarenjem “Razvojni put Bore Šnajdera”, po tekstu Aleksandra Popovića i u režiji Miroslava Trifunovića.

U ovoj predstavi je za najboljeg glumca proglašen Dragan Lukić.

Kako se čulo na razgovorima nakon ove predstave, gradsko pozorište iz Valjeva ima izuzetnu uigranost glumaca i treba da preraste u profesionalno pozorište, jer u amaterizmu su dostigli vrhunac i u protivnom bi mogli doći u situaciju da se nemaju sa kim takmičiti.

U prilog ove tvrdnje su iznesene i činjenice da su prošlogodišnja “Gospođa ministarka” i “Seobe” od preprošle festivalske godine, bile predstave izuzetno profesionalnog nivoa, izvođene u rekordnom broju puta svuda u Srbiji.

Oprečna mišljenja su se čula samo kada je u pitanju dužina trajanja ovog ostvarenja, odnosno, da li je trebalo tekst kratiti ili ostati dosljedan Popovićevom tekstu, kao što je to Trifunović uradio.

PERFORMANS MONTI PAJTONA I NEČISTA KRV

Predstava sa neobičnim nazivom “Nema predstave”, koju je po tekstovima Danila Harmsa i režiji Petra Pejakovića, izveo Dramski studio  “Zahumlje” iz Nikšića, na Festivalu festivala u Trebinju izazvala je, i po mišljenju žirija i po mišljenju publike, oprečne reakcije, od negodovanja do snažnih pozitivnih utisaka.

Odlukom žirija publike, najbolji glumac u ovoj predstavi bio je Jovan Krivokapić.

Prema komentarima koji su se čuli u razgovorima na okruglom stolu i onome što se moglo vidjeti na sceni, riječ je o jednom mladom ansamblu, koji je, uz pomoć reditelja, uspio Harmsa da doživi i iznese na scenu kao da je dio crnogorskog tradicionalnog miljea, ali i nečega što se događa svima nama.

Učesnici razgovora su pozvali mlade Nikšićane da zadrže cjelinu i ubuduće donesu nove predstave, jer su, u pravom smislu, nakon dužeg niza godina, obnovili dramski amaterizam u ovom crnogorskom gradu.

Ovaj performans, koji su neki poredili sa humorom Monti Pajtona, pored niza oprečnih mišljenja koji je izazvao, u oprečnom je stavu i sa predstavom koja se igrala sutradan, a radi se o Pozorištu “Barja” iz Surdulice, sa predstavom “Nečista krv” koju je, po tekstu Bore Stankovića, režirao Dragan Stanković, koji i glumi u predstavi.

Prema ocjenama žirija publike, za najboljeg glumca večeri proglašena je mlada Marija Stanković, koja je tumačila lik Sofke i koja je, kako su mnogi govorili, zavela publiku.

Jednoipočasovnu predstavu glumaca iz Surdulice trebinjska je publika odlično prihvatila i nagradila najdugotrajnijim aplauzom na otvorenoj sceni ovogodišnjeg Festivala.

Cio ansambl je, kako se čulo na razgovorima nakon predstave, tačno i precizno odigrao djelo koje je ušlo u antologiju srpske književnosti i nezaobilazni je dio lektire našeg obrazovnog sistema.

“Nečista krv” je po mnogima, osim “Abraševića” iz Valjeva, bila najbolja  predstava Festivala, bez eksperimenata i performansa i nikoga nije ostavila ravnodušnim.

Iste večeri su, u pratećem dijelu programa, članovi dramskog studija Filozofskog fakulteta Nikšić izveli predstavu “Čovjek centrifuga”, po tekstu Dragana Koprivice i u režiji Dijane Radović.

Riječ je o crnohumornoj komediji u kojoj je Predrag Krkeljić suvereno vladao, iako se na sceni pojavljuju i drugi likovi.

Zanimljivo je da je Krkeljić, iako “ekavac” izvanredno savladao ijekavicu u crnogorskom žargonu.

Festival festivala završen je u srijedu naveče, 30. juna, kada su, prije dodjele zlatnih maski, nastupili članovi Gradskog pozorišta Trebinje sa predstavom “Slučajevi ili život broj 2”, po tekstovima Harmsa, Vedenskog, Bulgakova, Majakovskog, Kovačevića i Majstorovića, u režiji Aleksandra Volića, dok su se u pratećem dijelu Festivala predstavili članovi Festivalske radionice, sa kojima je u danima Festivala radila Marica  Vuletić - Naumović, profesor Akademije umjetnosti u Banjaluci i na BK Akademiji.

Trebinjska predstava, kojom je režeriser aktuelizovao tekstove ruske avangarde, jasno je pokazala da nema te situacije, od ekstremnog sunovrata do one krajnje banalnosti i trivijalnosti, iznad koje se čovjek ne može dići, zaključeno je na okruglom stolu, na kome su upućene i čestitke najboljem lumcu “Slučajeva” Darku Kurtoviću.

Za ovakvu igru je, rečeno je dalje, bila potrebna i velika hrabrost.

Da ovi mladi ljudi ne nose žar igre u sebi i želju da se bave životom i estetikom na ovaj način, ne bi se mogla rasplamsati ni vatra te njihove igre, koja, doduše, u dramaturškom okviru najviše liči na formu probe.

Ono što je za kraj potrebno istaći jeste činjenica da Festival festivala ima i edukativni karakter, ne samo publike koja se susreće sa novim pozorišnim žanrovima i ima priliku da o njima sazna nešto više na okruglim stolovima nakon svake predstave, već je ovo prilika da, u okviru pozorišnih radionica, mladi glumci od vrsnih profesora nauče nešto o osnovama profesionalizma.

Ovoga puta je njihov menator bila Marica Vuletić - Naumović, profesor Akademije umjetnosti u Banjaluci i na BK akademiji, koja je, sa 16 mladih glumaca iz svih pozorišta koja su učestvovala na Festivalu, vježbala scenski pokret.

Diplomirana glumica i diplomirani reditelj, Vuletić - Naumović se u inostranstvu školovala za scenski pokret i, kako su kazale njene brojne kolege na Festivalu, mladi akteri Pozorišne radionice su od nje mogli mnogo da nauče, što je bilo očigledno i na završnoj predstavi, na kojoj je publika, u stvari, mogla vidjeti dijelove ili motive svih predstava koje su se mogle vidjeti prethodnih dana... V.D.