UZ STOGODIŠNJICU KATASTRA
 

EKSPROPRIJACIJOM I KOMASACIJOM DO BRŽEG RAZVOJA

Jedinstveni nacionalni registar nekretnina u formi alfanumeričkih i digitalnih geodetsko-katastarskih podataka o nekretninama osnov je za moderno prostorno  i urbanističko planiranje, izradu investicionih studija i tehničke dokumentacije, izgradnju objekata i saobraćajnica, evidentiranje i legalizaciju bespravno izgrađenih objekata, vodoprivrednih objekata, uzgoj i eksploataciju šuma, poljoprivredu, elektroprivredu, zaštitu životne sredine...

Zato nije  čudo što je u Bileći je 12. novembra obilježena  stogodišnjica formiranja katastarskog operata, odnosno izrade prvih geodetskih planova  koji su predstavljali osnov za formiranje katastarskih i zemljišno- knjižnih podataka. Iako je obilježen jubilej od jednog vijeka od vremena Austro-Ugarske, pa donedavno, niko se nije ozbiljno prihvatio posla  katastarskog i evidencionog sređivanja teritorije bilećke opštine. Zato je formiranje Republičke uprave za geodetsko- pravne poslove i njene Područne jedinice u Bileći, započet veliki posao, kako bi se uspostavio mjerodavan i digitalizovan katastar nepokretnosti.

Jubilej   je označen u jeku izuzetno značajnih projekata. Između ostalog,  ukazala se potreba  završetka  kompletnog premjera teritorije opštine Bileća, za šta je Vlada Republike Srpske već izdvojila pola miliona maraka, a predstoji eksproprijacija zemljišta, zbog nastavka gradnje projekta Gornji horizonti.

Vlada Republike Srpske je donijela Odluku o utvrđivanju  opšteg interesa eksproprijacije zemljišta  radi izgradnje kanala  kroz Fatničko polje  u dužini od 2600 metara širine 40 metara  sa dvije putne staze.     

Hidroelektrane na Trebišnjici su kao investitor izdvojile sredstva u iznosu od oko  milion konvertibilnih maraka za potrebe eksproprijacije . Sačinjen je geodetsko-eksproprijacioni elaborat sa pratećom dokumentacijom , a Skupština opštine Bileća je o tom dala pozitivno mišljenje.

Izgradnjom kanala kroz Fatničko polje  omogućilo bi  se prebacivanje voda iz Dabarskog polja, kroz tunel u bilećku akumulaciju, a sve radi postizanja povećanja efekata  prizvodnje električne energije. Takođe bi se postigli puni efekti u eliminisanju šteta nastalih erozijom  tla u Fatničkom polju.

 Šef Područne jedinice Republičke  uprave za geodetsko i imovinsko-pravne poslove u Bileći Jovo Papić rekao je da će u okviru projekta Gornji horizonti biti dosta posla po pitanju eksproprijacija, radi izrade kanala za prebacivanje voda  Dabarsko polje-tunel u akumulaciju Bilećko jezero.

"Republička geodetska uprava-Područna jedinica Bileća je u saradnji sa Hidroelektranama na Trebišnjici izvršila sve potrebne pripreme  za poslove eksproprijacije  i taj posao će otpočeti istog dana nakon dobivanja pozitivnog signala od strane "HET"-a, kao investitora.

Izgradnja kanala sa nekoliko mostova biće investicija vrijedna oko 20 miliona konvertibilnih maraka, što podrazumijeva radilište u trajanju od dvije godine  i zapošljavanje stotinjak novih radnika. Međutim, eksproprijacijom zemljišta  i izgradnjom kanala ne postižu se puni efekti u oblasti poljoprivrede u Fatničkom polju.

Po mišljenju naše Područne jedinice sasvim su opravdane sve inicijative o provođenju postupka komasacije . Ovaj postupak uređenja poljoprivrednog zemljišta posredstvom komasacije vrši se radi stvaranja većih i pravilnijih zemljišnih parcela, njihovim  grupisanjem i grupisanjem zemljišnih posjeda i omogućavanje da sve parcele  imaju pristup na puteve.

Komasacijom se omogućava ekonomičnija obrada i korišćenje poljoprivrednog zemljišta, te izvođenje drugih radova  na uređenju zemljišta, kao što su putna i kanalska mreža. Provođenjem komasacije omogućilo bi se korišćenje neiskorištenih  velikih zemljišnih potencijala, blizu 2000 hektara, te zapošljavanje stanovništva sa ovih područja i proizvodnja zdrave i kvalitetne hrane, što bi omogućilo brži ekonomski razvoj ovog kraja i spriječila dalja migracija stanovništva", pojasnio je Papić.

Na sjednici u Bileći najavljeno je da će biti upućen zahtijev Ministarstvu pravde da se odustane od namjere da zemljišna knjiga iz Bileće bude izmještena u Trebinje.

Odmah nakon dolaska Austro-Ugarske na ove prostore donesen je  Gruntovnički zakon 1884. godine  i pristupilo  se opštem geodetskom  premjeru u izradi katastra zemljišta. Ovaj posao je  u opštini Bileća okončan  1908. godine  dobijanjem prvih geodetskih planova  u razmjeri 1:6250, izuzev užeg dijela grada Bileće, koji je urađen u razmjeri 1:1562,5.                                                                                     Ovako formiran katastarski operat  bio je u upotrebi i nakon nastanka Kraljevine SHS bez značajnih promjena.

Nakon 1945. godine nova država pristupila je  ažuriranju  katastarskih i zemljišno-knjižnih podataka . U tu svrhu je 1952. godine  na području opštine Bileća  zvršena revizija postojećeg geodetskog operata. Nakon donošenja zakona u cijeloj zemlji  provedeni su  novi geodetski premjeri,  koji su obavljeni savremenom fotogrametrijskom  metodom, međutim ovaj posao u opštini Bileća nije urađen , tako da se stare geodetske podloge  i dalje koriste u neizmjenjenom obliku.                                                                                               

Nakon  posljednjeg rata Republika Srpska radi na  promjenama u organizacionom smislu u ovoj oblasti. Polazište je bila spoznaja i svijest  da su baze podataka i informacije  o nekretninama u Republici Srpskoj, njihova ažurnost, brza i efikasna dostupnost građanima i investitorima  strateški državni resursi za ubrzani razvoj.

Direktor Republičke uprave za geodetske i imovinsko-pravne poslove Tihomir Gligorić istakao je da je osnovni cilj reformi i planova Uprave  da se najkasnije  do 2014. godine , a u skladu za  tzv. evropskom "Bogor deklaracijom"  u potunosti formira jedinstveni nacionalni registar nekretnina u formi alfanumeričkih i digitalnih  geodetsko-katastarskih podataka o nekretninama.

"To je osnova za moderno prostorno  i urbanističko planiranje, izradu investicionih studija  i tehničke dokumentacije, izgradnju objekata i saobraćajnica, evidentiranje i legalizaciju bespravno izgrađenih objekata , vodoprivrednih objekata, uzgoj i eksploataciju šuma , poljoprivredu, elektroprivredu, zaštitu životne sredine itd.        

Savremeni razvoj društva zahtijeva i savremenu urbanizaciju prostora. Ne može se govoriti o privrednom razvoju  i podsticanju investicionih projekata bez pouzdane evidencije prava na nekretninama . Izrada savremenog katastra je osnov za ažuriranje zemljišno-kljižnih podataka, kao i za najrazličitije potrebe u oblasti poreskog sistema i statističkih podataka bez kojih ne može funkcionisti ni jedno društvo", naglasio je Gligorić.

GovoreĆi o stanju na području opštine Bileća u ovoj oblasti Tihomir Gligorić rekao je da će se prihvatiti inicijativa  načelnika opštine Bileća Slavka Bekana i predložiti Vladi Republike Srpske  na usvajanje, da se izdvoji dodatni milion i po maraka, kako bi se u narednom periodu  u potpunosti završio posao premjera bilećke opštine.                                                                                                           

"Do sada je novim premjerom obuhvaćeno samo 27,32%  od ukupne površine bilećke opštine, dok je u zvaničnoj upotrebi svega 1,98 % opštine. Ovaj podatak pokazuje da je potrebno uraditi još mnogo toga u cilju sređivanja stanja u ovoj oblasti. Efekte ovog posla imaće buduće generacije, jer kada se završi novi premjer opštine Bileća, tada ćemo  i građanima,  investitorima i opštini moći u digitalnoj formi za samo nekoliko minuta ponuditi svoje usluge", pojasnio je Direktor Republičke uprave za geodetske i imovinsko-pravne poslove.

Milenko Ignjatić