INTERVJU veselin saviĆ, predsjednik SO Trebinje

buDŽet neĆe  potonuti

Na osnovu niže projekcije prihoda, ovogodišnji Budžet je planiran u iznosu 19.782.792 KM, što je niže nego prošle godine... Imamo obećanje od Vlade da će pomoći da se jedan dio budžetskih deficita pokrije. Pored toga, neki projekti, koji su planirani da se finansiraju iz kreditnih sredstava, su pri kraju, pa će se vjerovatno ići na kreditno zaduženje da se oni isfinansiraju.

G.T. Sudski proces vezan za zakonitost vašeg izbora je završen. Na neki način, i sud je potvordio predsjednički mandat? Da li danas možemo govoriti o SO Trebinje kao o stabilnom segmentu lokalne zajednice ili ima još pitanja koja opterećuju njen rad? Ako ima, koja su...

- Jeste, upravni spor vezan za izbor rukovodstva SO Trebinje je završen tako što je tužba odbačena. Mislim da je taj spor bio potpuno nepotreban i ne znam šta su njime htjeli da postignu. Postojanje ili nepostojanje skupštinske većine se praktično provjerava pri svakoj odluci, svakom glasanju.

U proteklih šest, odnosno sedam, sjednica ovoga saziva pokazalo se da Skupština funkcioniše stabilno. Nema razloga da tako ne bude i ubuduće i o SO Trebinje možemo govoriti kao o stabilnom segmentu lokalne zajednice.

Pored toga, može se reći da nema stabilnosti lokalne vlasti bez stabilnosti Skupštine. To prosto proizilazi iz ovlaštenja koje imaju skupštine opština, kao organi normativne vlasti.

G.T. Mlad ste čovjek, vjerovatno imate dovoljno energije ali, zanima nas, manjka li vam nade ili samopouzdanja da stvari možemo pokrenuti i znatnije popraviti opšte stanje? Šta bi u onom što želite uraditi moglo da vas podstakne, a šta da ograniči, ili, eventualno - razoruža?

- Ja sam ubijeđen da se opšte stanje znatno može popraviti. Trebinje je divan grad, na divnom mjestu, sa velikim potencijalom, pametnim ljudima. Na žalost, nikako da taj potencijal aktiviramo. Nikako da se pronađe čarobni štapić koji će nas sve malo "prodrmati" i učiniti da krenemo naprijed umjesto "korak naprijed - nazad dva".

Naravno da ovdje mislim na ekonomsku situaciju koja prožima sve segmente društva. Isto tako, ne mislim da je ovo problem koji može sama da rješava opštinska uprava. Nije lako dati jednostavnu formulu uspjeha, jer se radi o jednom kompleksnom problemu na koji utiču brojni faktori.

Ono što je zadatak lokalne zajednice jeste da stvori povoljne uslove za lokalni ekonomski razvoj. Pri tome se mora imati na umu da su resursi kojima opštine raspolažu jako ograničeni i ne odgovaraju odgovornosti koju lokalna vlast ima za LER.

Budžeti opština nisu dovoljni da se obezbijede ozbiljni razvojni programi.  Sa druge strane, opština ima jako ograničene  nadležnosti u dijelu upravljanja resursima kojim raspolaže.

Ipak, opština Trebinje, naročito zahvaljujući sredstvima koja dobija od HET-a na račun naknade za zemljište potopljeno hidroakumulacijama, u boljem je položaju nego većina opština. Poznato je da imamo kredite za zapošljavanje i  Agenciju za razvoj malih i srednjih preduzeća, načine podrške koje treba unaprijediti u narednom periodu. Ono što nam predstoji je pokretanje poslovnog inkubatora, koji startuje u sljedećem mjesecu, te regulisanje poslovne zone "Volujac".

Veliki značaj za ambijent za privredni razvoj imaju komunikacije. Poznato je da su u toku radovi na probijanju tunela i konačnog rješavanja komunikacije preko prevoja Čemerno, što će svakako imati pozitivne implikacije za cijelu regiju Istočne Hercegovine.

Ono što bih ovom prilikom istakao kao naročito važno je jedan drugi projekat koji nas čeka. To je dionica jadransko-jonskog autoputa kroz BiH, odnosno nastavak hrvatske autoceste A1, a koja se nastavlja dalje kroz Crnu Goru, Albaniju do Grčke.

Naravno, ovo nije projekat koji je u nadležnosti Opštine, ali nas njena važnost za Trebinje obavezuje da snažno lobiramo kod vlasti RS i BiH da se što prije isprojektuje trasa i traže investitori za realizaciju.

Vjerujem da će investitora biti jer su, naročito Hrvatska i Crna Gore (više nego BiH, kojoj su interesantniji neki drugi pravci), zainteresovane da ove komunikacije profunkcionišu.

Ovaj projekat će promijeniti poziciju Trebinja u ekonomskom prostoru i ojačati osovinu razvoja zapad-istok, čiji će značaj biti jači od osovine sjever-jug, koja je definisana u prostornom planu RS. Naravno, ne treba zaboraviti projekat trebinjskog aerodroma, koji bi mogao početi da se gradi u sljedećoj godini.

Vratimo se sada na trenutnu situaciju što se tiče privrede. Veliki problem predstavljaju dva velika preduzeća koja zapošljavaju najveći dio radne snage, a koja nikako da stanu na zelenu granu. Riječ je, naravno, o IAT-u i o Novoteksu. Koliko imam informacija, tržišna pozicija Industrije alata je znatno pogoršana u poslijeratnom periodu, a posebno u posljednje vrijeme.

Dok je IAT potpuno stagnirala u razvoju, pojavila se konkurencija koja je koristila prednosti naprednije tehnologije i ekonomije obima. Planirana transformacija dijela proizvodnih pogona u prehrambenu industriju, po mom mišljenju, je dobar potez - pogotovo što se radi o poznatim proizvodima koji imaju svoje tržište. Međutim, volio bih da sve to ide brže. Ljudi iz rukovodstva Novoteksa govore o nekim pozitivnim trendovima u poslovanju preduzeća u posljednje vrijeme. Nadajmo se da je to tako, ali se bojim da će tu biti još mnogo problema za rješavanje.

Ključna je stvar što je, izuzev energetskog sektora i rijetkih izuzetaka, privredna aktivnost jako slaba. Nedostaje preduzetnički duh, nove ideje i investicije. Da se može napraviti značajan iskorak, pokazuje razvoj vinarskog sektora poslednjih godina.

Što se tiče drugog dijela pitanja, podstiču me dobre i napredne ideje i ljudi koji sa entuzijazmom i energijom pristupaju problemima. Sa druge strane, jako je loše što ima mnogo ljudi kojima je bitnije da drugom ne bude bolje, nego kako je njemu.

G.T. SO ima svoj plan rada, međutim, inetersuje nas da li se u tom planu našlo sve ono što smatrate bitnim? Da li je nešto izostavljeno ili, po starom, ostavljeno za "bolja vremena"?

- Plan rada se donosi godišnje i služi kao orijentir u radu SO. Međutim, rad Skupštine nije ograničen planom rada, i bilo koje pitanje, iz djelokruga nadležnosti Skupštine, može naći svoje mjesto u dnevnom redu, bez obzira što nije u planu. Ono što je, nažalost, ograničavajući faktor, jeste Budžet Opštine u koji se ne može uklopiti sve što bi željeli.

U principu, Budžet nikada nije dovoljno veliki, a naročito u kriznim godinama kakva je ova. Na osnovu niže projekcije prihoda, ovogodišnji Budžet je planiran u iznosu 19.782.792 KM, što je niže nego prošle godine. Dodatni problem je što je punjenje Budžeta u prvoj polovini godine još niže od predviđenog, tako da će morati da se radi rebalans. Treba reći da veliki dio budžetskih prihoda Opštine potiče iz izvora na koji ona ne može uticati - kao što je prihod od PDV-a. Ti budžetski prihodi će sigurno biti smanjeni i to važi za sve opštine.

Međutim, to ne znači da će se ukupna budžetska sredstva smanjiti u toj mjeri. Imamo obećanje od Vlade da će pomoći da se jedan dio budžetskih deficita pokrije. Pored toga, neki projekti, koji su planirani da se finansiraju iz kreditnih sredstava, su pri kraju, pa će se vjerovatno ići na kreditno zaduženje da se oni isfinansiraju.

To je dobro, jer u ovakvoj, kriznoj, godini treba održati nivo investiranja, jer je to jedan od načina borbe protiv krize. Naravno, važno je i provođenje pojačanih mjera štednje. Sve u svemu, mislim da će u rebalansu Budžeta Opštine, koji se očekuje do kraja sljedećeg mjeseca, doći do pregrupisavanja određenih stavki ali da, barem značajnog smanjenja Budžeta neće biti.      

G.T. Da li ste zadovoljni pozicijom lokalne zajednice u ukupnoj strukturi države?! Jeste li bliži onima koji tvrde da je opština neopravdano razvlaštena, da je centralizam u upravljanju prejak, ili mislite da su na sceni sasvim standardna i razumna rješenja adekvatna našim prilikama.

- Istina je da položaj lokalne zajednice nije zadovoljavajući. Jednim dijelom sam maloprije govorio o tome. Ono što bi moglo biti ohrabrujuće je da je upravo donesena nova Strategija razvoja lokalne samouprave, u kojoj su uočeni neki nedostaci u položaju opštine, kao osnovne jedinice lokalne samouprave i predložena rješenja za popravljanje stanja. Naravno, ostaje da se vidi kako će se ta Strategija pretočiti u zakone i na koji će način to sve zaživjeti u praksi.

Za nas bi bilo važno da se uspostavi mehanizam obezbjeđenja ravnomjernog regionalnog razvoja, putem raznih beneficija čiji je zadatak da se poboljšaju uslovi za poslovanje. Ponavljam "regionalnog" jer se to do sada posmatralo sa stanovišta opština, a ne regija.

Svaka regija mora imati pokretačke snage koje će povući njen razvoj naprijed. Najveći regionalni centri  imaju najviše šanse da postanu motori razvoja i da pozitivno utiču na cijelu regiju. Trebinje i njegova privreda, u ovom trenutku nemaju tu snagu, ali se ta snaga mora stvoriti. Dakle, beneficije koje bi Hercegovina, zajedno sa drugim nerazvijenim regionima, trebala da dobije ne smiju preskočiti Trebinje, iako naš grad spada u red razvijenih opština.

G.T. Koje bi funkcije (ili poslove), eventualno, trebalo vratiti na nivo opštine, a koje podići na veći nivo?!

- Počeću sa onim što bi trebalo podići na veći nivo, odnosno vratiti na Republiku. To su obaveze opštine po pitanju socijalnih davanja, koje su prenesene na opštine bez odgovarajućeg prenosa sredstava sa Budžeta RS na budžete opština. Ove obaveze pretstavljaju značajno opterećenje za budžete opština, koje veliki broj manjih opština ne može da izdrži.

Ono što je najaktuelnije je zakon kojim će se prenijeti svojina RS, odnosno akcije, u komunalnim preduzećima na opštine. To će praktično vratiti opštinama u nadležnost upravljanje tim preduzećima, što je prirodno s obzirom da su lokalne zajednice odgovorne za pružanje komunalnih usluga svojim građanima.

G.T. Kad se sve rezimira, po vašem mišljenju, koji su najdominantniji problemi Trebinja danas? Da li postoji i onaj glavni, problem svih problema?

- To je svakako nezaposlenost, problem koji dijelimo sa cijelom regijom. U teoriji se uzima da, čim stopa nezaposlenosti pređe 5% ili 6% to predstavlja problem za društvo. U Trebinju je stopa manja od prosjeka u RS, ali iznosi gotovo 30%. Preduslov za veću zaposlenost je, naravno, jača privredna aktivnost - o čemu sam već govorio.

Što se tiče ostalih stvari, poznat je problem sa autobuskom stanicom. Mišljenja sam da taj problem treba urgentno riješavati i, ukoliko se ne može raspetljati situacija sa starom autobuskom stanicom, treba krenuti u postupak izgradnje stanice na novoj lokaciji.

G.T. Za kraj, šta bi nas moglo obradovati do kraja ove krizne 2009. godine?

Nadam se da će uspješno biti realizovani projekti predviđeni ovogodišnjim Budžetom. Ono što bih izdvojio kao novo, jeste početak izgradnje sistema gradskog video nadzora.

Za ovu godinu je predviđeno uspostavljanje centra za praćenje i postavljanje prvih nekoliko kamera. Ovo je samo početak projekta, koji bi trebao da se nastavi u narednim godinama i rezultuje znatno boljom bezbjednosnom situacijom.

Ovo je veoma važno pitanje, kako za građane Trebinja, tako i za imidž grada koji pretenduje da postane značajna turistička destinacija. Od eskalacije problema vazanih za krađu automobila, značajno je opao broj ljudi koji dolaze, ili se u tranzitu zaustavljaju u Trebinju. Problem je što je i sada, kada je taj problem daleko manji nego što je bio - loš glas ostao. Trebaće uložiti značajan napor da se stvori imidž Trebinja kao mirnog i sigurnog mjesta, a  projekat gradskog video nadzora je dio tog nastojanja.

Rekao sam već da je ova godina malo problematična po pitanju budžetskih sredstava kojim će Opština raspolagati. Da bi se došlo do sredstava iz nekih drugih izvora potrebni su kvalitetni projekti. Na žalost, takvih projekata sada nemamo mnogo i ovu godinu treba iskoristiti da se oni pripreme. Tu mislim recimo na zatvoreni bazen, koji bi trebao biti izgrađen pored olimpijskog bazena. Drugi je projekat rekonstrukcije starog grada, nešto za što se može naći novac iz izvora koji nisu redovni budžetski. Oba ova projekta smatram važnim, i sa razvojno ekonomskog stanovišta, obzirom na orijentaciju na turizam koja je zacrtana u Strategiji razvoja opštine Trebinje.  

SVAKODNEVNICA SE JASNO VIDI I OSJEĆA

G.T. Po vašoj ocjeni, koliko su građani danas stvarno u stanju da učestvuju u radu SO? Koliko vi, kao predsjednik, u onom što se dešava, na neki način, osjećate građanina i njegove svakodnevne probleme?

- Građani na više načina mogu da učestvuju u radu SO. Osnovni način je da svoje prijedloge ili pitanja upute preko nekog od odbornika, koji su izabrani da ih zastupaju. Logično bi bilo da to bude odbornik iz njihove mjesne zajednice. Kao što znate, u SO Trebinje je praksa da na zasjedanjima Skupštine prisustvuju i predstavnici mjesnih zajednica, tako da građani mogu koristiti i taj posredni način komunikacije. Naravno, građani imaju i mogućnost direktnog kontakta, pismenog ili ličnog.

Što se tiče svakodnevnih problema građana, oni su slika sitanja u kome živimo - i to se jasno vidi i osjeća. Svi bi se složili da nam trebaju neki opštekorisni projekti, poput (recimo) zatvorenog bazena, ali građani obično ne dolaze u Opštinu da traže takve stvari. Najčešće se obraćaju zbog ličnih problema, što je potpuno normalno i razumljivo.

G.T. Kako vam teku dani u opštini? Imate li puno sastanaka, puno građana pred vratima? Šta ljudi od vas najčešće traže? Šta vas pitaju? Od čega vas najčešće boli glava?

- Najživlje je, naravno, pred zasjedanja Skupštine, kada imamo brojne sastanke, konsultacije, te tehničke pripreme sjednice. Što se tiče građana, oni, naravno, stalno dolaze, zovu, pišu. Broj takvih kontakata nije prevelik, kao recimo kod načelnika. Razlog je što je Skupština organ koji se mnogo ne bavi pojedinačnim ličnim problemima, poput zapošljavanja, neke pomoći  - a to su, na žalost, najčešći zahtjevi građana koji ulaze u zgradu Opštine. I kod mene dolaze ljudi sa takvim zahtjevima, a najteže mi pada kada vidim da nekome zaista treba pomoć, a nisam mogućnosti da mu izađem u susret.