U GACKU OTKRIVEN SPOMENIK GROFU SAVI VLADISLAVIĆU

GROF KOJI JE SPOJIO HERCEGOVINU I RUSIJU

U Gacku je otkriven spomenik grofu Savi Vladislaviću Raguzinskom (1668 - 1738) koji je rođen u selu Jasenik u ovoj opštini, a život okončao u Rusiji, gdje je stekao karijeru istaknutog diplomate i savjetnika ruskog cara Petra Velikog.

Spomenik koji je sagrađen u okviru šireg naučno-kulturnog projekta ruske vlade,  sa ciljem očuvanja duha čuvenog vladara i reformatora Petra Velikog, ali zahvaljujući i lokalnom inicijativama, povezao je, poput samog grofa Vladislavića, veliku Rusiju, Srbiju i Hercegovinu, gdje se postavljaju njegovi spomenici.

Ovo je, u stvari, nakon Sremskih Karlovaca, gdje je isti spomenik, istog autora - Đorđa Lazića, postavljen u junu mjesecu ove godine, drugi u nizu ovakvih obilježja u čast Grofu Vladislaviću, kome će do oktobra identični spomenici biti postavljeni u Sankt Petersburgu, gdje je grof umro i sahranjen i u gradu Kjahtu, uz rusku granicu sa Mongolijom, gdje je srpski grof prvi uspostavio liniju razgraničenja carkse Rusije i Kine.

U pitanju je, kako je, nakon sveštanja spomenika i služenja parastosa u hramu Svete Trojice u Gacku, rekao i episkop Zahumsko hercegovački i primorski Grigorije, spomenik velikom Srbinu, Hercgovcu, Gačaninu, ali i Dubrovčaninu i Rusu, koji je dao primjer kako se treba pomoći svome sopstvenom narodu.

"Put Save Vladislavića, od Gacka, preko Dubrovnika, Venecije, Carigrada i Moskve, sveo se na jedno - na želju i volju da se ovaj narod oslobodi od ropstva, nakon koga, i kada se čovjek oslobodi, doživljava i slabost i nemoć", rekao je vladika Grigorije, srećan, kako kaže, da zajedno sa vjernim narodom ponovo spominje Savino ime, za koje se sve činilo da bude zaboravljeno.

Mještani Gacka koji su se u velikom broju okupili na centralnom gradskom trgu, kako bi pozdravili postavljanje biste svoga velikog zemljaka, čijim se imenom trg još od ranije nazvao, kažu da razvaline doma Vladislavića, koji su razorili Turci, a porodica se ili razbježala ili poubijana, i danas postoje na dvadesetak kilometara od centra grada, između sela Jasenik i Berušica, a narod ih još zove kulama kneza Vladislavića.

I kao što je prilikom otkrivanja spomenika podsjetio i načelnik opštine Gacko Milan Radmilović, i Sava Vladislavić je, poput brojnih Hercegovaca krenuo u svijet trbuhom za kruhom, ne zaboravljajući, pri tom, ko je ni odakle je pošao, koga je za sobom ostavio.

"Sabornost Srba među njima samima, kao i vaseljenska sabornost malog srpskog naroda sa pravoslavnom Rusijom i vizantijskom tradicijom, nasljeđa su koja nam je utemeljio Sveti Sava, a odnjegovala naša sveta Crkva, što predstavlja najveću snagu i uzdanicu u nepokolebljivost srpske nacionalne misli i opstanka naše tradicije, a na čemu je naš slavni zemljak oduvijek radio", kazao je načelnik Radmilović.

Prisutnima se obratio i savjetnik za politička pitanja ambasadora Ruske federacije u BiH Dimitrij Jordanidin, ne krijući zadovoljstvo i čast što su Rusija i Hercegovina povezane i na ovaj način.

Spomenik poznatom državniku i diplomati carske Rusije, grofu Savi Vladislaviću, otkrili su načelnik opštine Gacko Milan Radmilović i Viktor Vasiljevič Petrakov, načelnik Uprave za kulturu Ruske Federacije.

Osim trga u Gacku, danas, u gotovo svim opštinama istočne Hercegovine, po jedna ulica nosi ime grofa Save Vladislavića, a spomenikom u Gacku, podignutim na inicijativu Društva srpsko ruskog prijateljstva, Udruženja Srba iz Hercegovine u Vojvodini i stanovnika opštine Gacko, Hercegovina želi vratiti dug jednom od svojih najvećih sinova...   V.D.

HERCEGOVAC O HERCEGOVCU

Iako se u srpskoj istoriografiji Sava Vladislavić pominje više u fragmentima, najpoznatije djelo koje se bavi njegovom ličnošću je istorijska monografija "Grof Sava Vladislavić", koju je napisao jedan od čuvenijih Hercegovaca, diplomata i pjesnik Jovan Dučić.

Zanimljivo je da se u Dučićevom Trebinju, u hramy Svetog preobraženja gospodnjeg, nalazi spomen ploča u čast Savi Vladislaviću...