DUČIĆEV DAN U TREBINJU

U ZNAKU LJUBOMIRA SIMOVIĆA

Trodnevna kulturna manifestacija “Dučićev dan”, na Blagovijesti, datum kada je prije 63 godine u Americi umro veliki srpski pjesnik i veliki  Trebinjac Jovan Dučić, održana je i ove godine u Dučićevom gradu, okupivši veliki broj kulturnih i naučnih radnika, stvaralaca iz Republike Srpske, Srbije i Crne Gore.
 

Ovogodišnja Dučićeva manifestacija u Trebinju bila je u znaku pjesnika Ljubomira Simovića, jednog od dobitnika Dučićeve nagrade, kome je, osim centralne svečanosti, Veče laureata, bio posvećen i naučni skup, realizovan u okviru projekta “Poetika srpske poezije druge polovine 20. veka”.

Dučićev dan je u njegovom Trebinju počeo naučnim skupom pod nazivom “Pesničke vertikale Ljubomira Simovića”, na kome je, u sva tri dana manifestacije, o djelu poznatog srpskog pisca Qubomira Simovića govorilo ili je priložilo svoje radove oko dvadeset pet  akademika, knji­ževnika, profesora, književnih  kritičara iz Beograda, Novog Sada, Banjaluke, Nikšića i Italije.

“Mesto LJubomira Simovića je danas, ako ne vodeće, onda sigurno među mestima vodećih srpskih živih pesnika, ali je on i kao dramski pisac izuzetno prisutan u Evropi, pa se ovih dana i u Japanu igra jedna njegova drama”, istakao je rukovodilac ovog projekta prof. dr Jovan Delić.

Skup, koji zajednički realizuju Institut za književnost i umetnost iz Beograda, Učiteljski fakultet Beograd i Opština Trebinje, načelnik opštine Trebinje Dobroslav Ćuk je nazvao ambicioznim projektom koji je učinio sveobuhvatijom i sadržajnijom manifestaciju  “Dučićev dan”.

On je podsjetio da su “Dučićeve večeri poezije” ušle u petu deceniju postojanja i postale svojevsrtan kulturni standard, a za mnoge i mjera i izazov, te da i manifestacija Dučićev dan ide u tome smjeru.

VEČE LAUREATA

I pozdravna besjeda kojom je načelnik Ćuk na “Večeri laureata” zvanično otvorio ovogodišnji “Dučićev dan” odnosila se na svevremensku odrednicu ovoga pjesničkog zborovanja, kao i “Dučićeve večeri poezije” kao najprestižnije poetske manifestacije ovoga kraja.

 “Dučić nas obavezuje da budemo i smjeli i ambiciozni, a njegovo djelo nas okupi svake godine s početka proljeća u Trebinju, gdje se sa jednim posebnim naglaskom vraćamo laureatima Dučićeve nagrade, uvjereni da kroz njihovo djelo najpotpunije i najautentičnije progovara Jovan Dučić”, istakao je ovom prilikom načelnik Ćuk.

On je podsjetio i na sva imena dobitnika Dučićeve nagrade, koji pripadaju samom vrhu srpskog pjesništva, naglasivši da su oni u Trebinju uvijek prihvatani i dočekivani sa posebnim poštovanjem.

Centralni dio kulturne manifestacije “Dučićev dan” ove je godine bio posvećen jednom od najvećih živih srpskih pjesnika, Ljubomiru Simoviću  koji je bio laureat Dučićeve nagrade za 2004. godinu.

On sam je u svojoj besjedi istakao da mu je privilegiju da bude domaćin srpskim pjesnicima u Trebinju obezbijedio Jovan Dučić, ali ne samo zato što je rođen u ovom gradu, već, kako je rekao, “što je pejsažima i svetlostima ovih krajeva ispunio i jezikom ovdašnjeg naroda ispevao svoju veliku poeziju”.

Simovićeva tema besjede je i bila upravo uloga lokalnog miljea na Dučićev poetski svijet, gdje je istakao da se lokalni elementi ne pojavljuju samo u pjesmama sa naslovima “Hercegovina”, “Bosna” ili “Na obali Neretve”, već je ta uloga, kako kaže, vidljiva i u ciklusima sa mnoštvom internacionalnih likova i scena.

Istakavši da su najteže i najsloženije Dučićeve pjesme upravo one koje su smještene u hercegovački pejsaž, Simović kaže da Dučić jednostavno nije mogao bez Trebinja.

“Da se rodio na nekom drugom mestu, bio bi drukčiji i govorio bi drukčijim jezikom i bio bi sigurno u svim jezicima veliki pesnik, ali ne bi obavezno bio i univerzalniji, jer mu je Trebinje dalo dovoljno znakova koji će ga dovesti do univerzalnih pitanja istine”, kazao je Simović.

O samom Simovićevom pjesništvu je govorio prof. dr Aleksandar Jovanović  iz Beograda, koji je istakao da je sa njegovom poezijom “propevala čitava Srbija”.

“U ovoj poeziji susrećemo više jezičkih slojeva i iskustava, raznorodnih pesničkih oblika, drevni jezik našeg predanja i njegov današnji trag u kletvama, zagonetkama, rugalicama, zdravicama. Susrećemo himnični ton srednjevekovnih molitvi, ali i savremenu urbanu leksiku”, objasnio je Jovanović.

On čak tvrdi da je punoća svijeta u Simovićevoj poeziji jednaka njegovom ponovnom stvaranju, a planinski pejsaž sa ljekovitim rastinjem i zmijom vodi ka biblijskom stvaranju svijeta, dok Simovićev lirski junak pokušava povezati rasute niti našeg postojanja u prostoru i vremeni i da uspostavi pokidane veze između starih obreda i svakodnevnog urbanog življenja.

Jovanović dalje tvrdi da u svijetu Simovićeve poezije prepunom tamne boje, u kome se sveto svodi na profano, osnovna boja ipak nije tamna.

On, naprotiv, tvrdi da svjetlost izbija odasvud, kao što su odsjaj čaša na slikama, plamičak petrolejke, guščje pero, te da se u njima i ono što nije svjetlost pretvara u svjetlost.

“Snažan, takoreći paganski doživljaj svetlosti i toplote ukršten je sa najvišim duhovnim prosvetljenjem, a oba su data u slavu najelementarnijeg čovekovog postojanja”, tvrdi Jovanović.

On je istakao da su Simo­vićeve pjesme o malim stvarima i svjetlosti izyzetne pjesničke slike, sa dubokim simbolizovanim prostorom, u sebi sklopljene i dovršene, a opet otvorene prema mogućim kontekstualizacijama.

PROMOCIJA ZBORNIKA

Završne večeri manifestacije “Dučićev dan„, u Muzeju Hercegovine je promovisan Zbornik radova sa prošlogodišnjeg naučnog skupa posvećenog pjesniku Stevanu Raičkoviću.

U pitanju je isti projekat, „Poetika srpskog pjesništva 20. vijeka“ koji su priredili Institut za književnost i umjetnost, Učiteljski fakultet iz Beograda i Savjet Dučićevih večeri poezije, u okviru koga je ove godine održan i naučni skup o Qubomiru Simoviću, sa koga će, kako je najavljeno,  takođe biti izdat zbornik radova.

Rukovodilac projekta i urednik Zbornika dr Jovan Delić je istakao da je „Poetika Stevana Raičkovića“ jedanaesti po redu zbornik radova iz edicije o srpskim pjesnicima prošlog vijeka, a da je drugi po redu koji je realizovan u saradnji sa Dučićevim večerima poezije i opštinom Trebinje, nakon prvog koji se odnosio na samoga pjesnika Jovana Dučića.

„Sa ovih jedanaest zbornika pokazali smo zajedničku ambiciju da najznačajnije srpske pjesnike 20. vijeka stavimo pod istraživačku lupu, a značaj ovog projekta je utoliko veći što se srpsko pješništvo prošlog vijeka nije nikada prije izučavalo ovako timski i sa različitih gledišta„, rekao je Delić.

On je izrazo nadu da će zbornik radova sa ovogodišnjeg naučnog skupa u Trebinju posvećenog Qubomiru Simoviću biti završen i promovisan na „Dučićevom danu“ naredne godine i najavio da će naredni naučni skup o poetici srpskog pjesništva prošloga vijeka biti posvećen velikom srpskom pjesniku Matiji Bećkoviću.

Recenzent Zbornika „Poetika Stevana Raičkovića“ dr Miodrag Maticki, istakao je da je zbornik u potpunosti ostvario zacrtani cilj, te da je od posebnog značaja što je sabranim radovima daleko preciznije određeno mjesto Stevana Raičkovića u srpskom pjesništvu i njegova bliskost, kako u osnovnim tokovima poezije u prošlom vijeku, tako i u pjesničkoj savremenosti.

„Utvrđene bliskosti pokazuju u kojoj je mjeri pjesničko djelo Stevana Raičkovića djelo najčistije lirske tradicije srpskog pjesništva„, zaključio je Maticki, dodajući da je edicija o srpskim pjesnicima 20. vijeka, čiji je i ovaj zbornik dio, već ostavila značajan trag u nauci o književnosti i stekla ugled u evropskoj i svjetskoj slavistici.

O Zborniku „Poetika Stevana Raičkovića“ govorili su i saradnici na projektu o srpskim pjesnicima 20. vijeka, prof. dr Jelena Novaković i prof. dr Svetlana Šeatović – Dimitrijević, izrazivši nadu da će se naredne godine na isti način promovisati i Zbornik sa ovogodišnjeg naučnog skupa “Pesnička vertikala Qubomira Simovića”.

Osim pjesnika i naučnih književnih radnika, „Dučićev dan“ su uveličali i brojni umjetnici iz Srbije i Republike Srpske, učešćem na Svečanoj akademiji „Veče laureata”, gdje su nastupili glumac Narodnog pozorišta iz Beograda Nebojša Kundačina, trebinjski hor “Tribunia”, primadona i prvak Beogradske opere Nataša Jović i Dejan Maksimović, uz klavirsku pratnju Nevene Spasović-Živković.

Osim njih, nastupili su i Etno grupa “Trag” iz Banjaluke, kao i muzički duet Ranko Slijepčević i Bobo Vučur iz Trebinja…

V.Duka

MILOVAN DANOJLIĆ DOBITNIK DUČIĆEVE NAGRADE ZA 2010.

Dobitnik Dučićeve nagrade za 2010. godinu je pjesnik Milovan Danojlić, objavio je načelnik opštine Trebinje i predsjednik “Dučićevih večeri poezije” Dobroslav Ćuk na centralnoj manifrstaciji “Dučićevog dana”.

On je istakao da je odluka žirija, kojim je on predsjedavao, bila jednoglasna.

“ Danojlić je jedan od najznačajnijih srpskih pjesnika, stvaralac bogatog opusa koji nastaje više od pola vijeka u raskošnom registru formi i izraza, pjesnički i stilski sugestivan, s neobičnim darom opažanja i izrazito moralno osjetljiv”, stoji, između ostalog, u obrazloženju žirija koje je Ćuk pročitao…

SLAVNO DOBA MOSTARA

U okviru pratećeg programa “Dučićevog dana “ je u Muzeju Hercegovine promovisana knjiga “Slavno doba Mostara”, autora dr Jovana Radulovića, čiji je izdavač SPKUD “Gusle” iz Mostara i Srpska pravoslavne crkvena opština Mostar.

Prof dr Ranko Popović, priređivač ove knjige, istakao je da je u pitanju Radulovićevo životno djelo koje prikazuje značajnu društvenu i kulturnu hroniku  Mostara od sredine 19. do prvih decenija 20. vijeka.

On je naglasio da djelo obuhvata tri velike hercegovačke generacije, sve do Alekse Šantića i Jovana Dučića u čije vrijeme Mostar postaje kulturno sjedište sprstva.

Govoreći o istoriografskoj dimenziji knjige, priređivač mr. Dragan Mastilo je istakao da Radulović, kao hroničar društveno – političkih zbivanja, za najznačajnije ističe tri linije nacionalne borbe Srba u Hercegovini, ustaništvo protiv tuđinske vlasti, borba protiv duhovne dominacije grčkih episkopa, kao i otpor austrijsko-katoličkoj akciji, uperenoj protiv pravoslavnog življa ovih krajeva.

Episkop Zahumsko hercegovački i primorski Grigorije je besjedu o ovoj knjizi zaključio riječima da  “Slavno doba Mostara” nije samo značajna knjiga za vrijeme u kome je nastala, već i za aktuelni politički, istorijski i kulturni trenutak Mostara i Hercegovine.

IZLOŽBA O ŠANTIĆU

Promociji knjige “Slavno doba Mostara” prethodilo je otvaranje izložbe pod nazivom “Šantić, paradigma humaniteta, suživota i tolerancije”, autora Šemsudina Zlatka Serdarevića, novinara i publiciste iz Mostara.

Načelnik opštine Trebinje Dobrolav Ćuk koji je otvorio izložbu istakao je da ona osvjetljava životni put pjesnika koji je ostavio dubok trag u kulturi Mostara, Hercegovine i srpskog naroda ovih krajeva.

O izložbi kao dobroj podlozi za ponovno formiranje arhiva koji su Srbi u Mostaru imali prije rata govorio je predsjednik “Gusala” sveštanik Danilo Boro.

On je naglasio da je Zlatko Serdarević u tome dao veliki doprinos…

Intervju  -  Ljubomir Simović, dobitnik Dučićeve nagrade za 2004. godinu
 

ima mnogo praznih knjiga

Jedan od najvećih živih  srpskih pjesnika, dramaskih pisaca i romansijera Ljubomir Simović smatra da Srbi još nisu našli zrno soli o kome govori knez Lazar na kosovskoj večeri. 

Kao dobitnik Dučićeve nagrade šta baštinite od Jovana Dučića?

- Sa Dučićem se završava važan period srpskog pesništva i Dučić je nesumnjivi vrh tog perioda. Poslije njega poezija kreće drugim putevima i ne može se u modernoj poeziji uvek prepoznati ko je od modernih pesnika šta naučio i poneo od Dučića. Ali svako od nas je nešto  od Dučića  naučio i prihvatio i nastavio na neki vidljiv ili manje vidljiv način.

Veliki dio Vaše poetike posvećen je zločinu i nasilju. Šta vas je privuklo takvim   temama?

- Meni su se te teme nametnule,  nekako od malih nogu vidim zlo oko sebe, konkretno i bukvalno. Prva moja sećanja iz detinjstva su bombardovanje  Užica u Drugom svetskom ratu, njemačke štuke koje su se obrušavale uz strašne ekplozije. Nisam mogao da biram kojim će slikama biti ispunjeno moje detinjstvo, a ni kasnije nije bilo mnogo veselije. Mojoj generaciji je bilo nametnuto da se od malih nogu suoči sa zlom i to što sam video kao dete, dečak, kao mladić i kao čovek, nisam mogao da ne vidim kao pesnik.

Koje se osobine "malih ljudi" kojima sa obraćate u vašoj poeziji mogu  označiti kao najpoetičnije?

- Moja poezija je puna sveta, pojavljuje se mnogo različitih ljudi i to samo pokazuje koliko mi je bilo blisko dramsko stvaralaštvo. Jednoj od svojih prvih ozbiljnijih pesama dao sam naslov "Balada o običnom čoveku" i taj epitet običan provlači se kroz moju poeziju, ne zato što ga ja upotrebljavam, nego što ga upotrebljavaju oni koji o mojoj poeziji pišu. Svaki čovek je neka zagonetka, neka tajna, neka suština koju samo treba videti.

Čest motiv Vam je i  Dunav, jedna od četiri rajske rijeke. Da li je on personifikovana poetska stvaranost koja svedoči o  svim civilizacijskim usudima?

- Dunav doživljavam na jako složen način. Odnos prema rekama za mene je bio uvek važan, rodio sam se kraj reke i uvek me privlačila nekim magnetima. Sve kulture rađale su se kraj reka, svi putevi su se nekako provlačili i krijumčarili  uz reke, sve veze su se uspostavljale pomoću reka. Danas, kad izađem na Dunav, osećam prisustvo drugih svetova, različitih civilizacija i vremena .

Odgovara li ovo vrijeme rečenici cara Lazara u Vašoj drami "Boj na Kosovu", da je naša najveća nevolja naša nesloga?

- To nije nešto čime bih se ja ponosio kao dobro formulisanom pesničkom istinom, ali je to naša realna istina i o tome na početku drame mnogo raskošnije govore  knjeginja Milica i knez Lazar u svom velikom dijalogu u kome raspravljaju o odnosima i situaciji u Srbiji i među Srbima pred početak odlučnog boja za naš opstanak.

Vaše drame su izvođene i izvode se širom svijeta. Koliko verzija ste pogledali i koja Vam se najviše svidjela?

- Nisam video mnog svojih predstava u inostranstvu.  Najlepša  koju sam video je "Putujuće pozorište Šopalovića" u Francuskoj. Ne  mogu da prežalim što ta predstava nije došla u Srbiju. Sankcije prema Srbiji tada su bile neumoljive i sprečile su njen dolazak.

U Vašoj poeziji prisutna je fino njegovana doza ironije. Da li je naša stvarnost zaista toliko "iščašena" da je tek ironija može vjerno dočarati?

- Ironija nije moje jedino oružje, a zavisi od čitaoca kako će je razumeti. Ona je samo jedan od mnogih mojih alata, a primećujem da ljudi mnogo brže  reaguju na ironiju i grotesku, ali postoje i neki suptilniji pesnički alati

Gdje su srpska poezija i drama danas?

- Mi imamo vrlo razvijeno pesništvo u modernom vremenu. Imali smo dobre pretke od kojih smo mogli da ponesemo velika nasleđa, poput Dučića, Ilića, Kostića, Petrovića, Crnjanskog, Nastasijevića... Naša poezija je raznovrsna i moderna  poezija koja traži nove puteve ne zaboravljajući stare, a ono što nedostaje su čitaoci. Tu nije problem u poeziji nego u čitaocima i nekim drugim sistemima.

Ima li hiperprodukcije poezije kod nas?

- Imamo jako mnogo praznih knjiga, ne samo poezije nego i proze. Štampa je postala vrlo laka, pa svako može da napiše knjigu. Jednom sam, kroz šalu, rekao da je važnije imati 500 evra da se štampa knjiga, nego  znati svih 30 slova. Postoji hiperprodukcija i brzina, a one u pisanju nikada nisu donele dobro.

D.Č.