Početna

NOVOTEKS  PRED  GAŠENJEM

nakon svega pljuŠte optuŽbe

DA JE NOVOTEKS PRED GAŠENjEM SADA VEĆ NE KRIJU NI RADNICI, NI RUKOVODSTVO KOJE JE NEDAVNO DALO OSTAVKE, NITI SINDIKAT.

IAKO SE SVI BAVE PITANjEM KO JE KRIV ZA OVAKVO STANjE, NIKO NE MOŽE ODGOVORITI KAKO BI MOGLI EVENTUALNO IZAĆI IZ KRIZE.

Jedno od najvećih i najprestižnijih tekstilnih preduzeća Republike Srpske i čitave BiH, trebinjski „Novoteks“, trenutno je pred gašenjem, nakon što su ih, zbog učestalih obustava rada, napustila dva glavna partnera iz Njemačke, „Braks“ i „Ceres“, na kojima je počivala njihova proizvodnja. Nakon svega, rukovodstvo u ostavci, raniji rukovodioci firme i članovi sindikata prepiru se - ko je kriv.

Suočeni sa nemogućnošću rješavanja brojnih problema, rukovodstvo „Novoteksa“ na čelu sa direktorom Ljiljanom Mastilović, kao i Upravni odbor firme čiji je predsjednik Milan Grubač, dali su nedavno i ostavke.

Oni su u saopštenju za javnost  naveli da nisu mogli ispuniti zahtjeve koje su im predstavnici sindikalne organizacije firme podnijeli naknadno, nakon što su drugačije zaključili na ranijem sastanku u opštini Trebinje koji je inicirao načelnik Dobroslav Ćuk, a kome su osim njega i radnica, prisustvovali i rukovodioci Novoteksa i predstavnici Vlade RS i granskog sindikata.

Na tadašnji dogovor da im se do kraja mjeseca isplati februarska plata, ali da se odmah počne sa šivenjem narudžbe jedinog partnera koji im je preostao, njemačke firme „Toni Dres“, čime bi se stvarali uslovi za saradnju sa drugim firmama, a radnice bi se pozivale na posao u skladu sa njegovim obimom, Sindikat sada, kako tvrdi rukovodstvo, umjesto jedne traži dvije plate i uposlenost svih kapaciteta.  

Osim toga, Sindikalna organizacija u kasnijim zaključcima negira da su organizovali zabranu ulaska poslovodstva u fabriku i od njih traže da se svakom radniku za sedam dana pojedinačno dostavi pismeni dokument o dugovanjima firme prema njima, na šta menadžment nije mogao pozitivno odgovoriti, barem ne, kako kažu, u ovako kratkom roku koji im je dat.

OTIŠAO I POSLJEDNJI KUPAC

Iako se više posla, prema tvrdnjama rukovodstva, trenutno ne može obezbijediti, ali su pregovarali sa Italijanima, Francuzima, Hrvatima kao potencijanim partnerima, radnice su odbile da sašiju i oko 5.000 pantalona za koje im je  „Toni Dres“ bio dovezao kamion materijala i oni, nakon nekoliko dana, povlače robu nazad, čime se povlači i posljednji kupac.  

„Iako ovdje dolazim već deset godina, za koje vrijeme sam se zalagao za saradnju sa „Novoteksom“ zbog dosadašnjih pozitivnih iskustava, sa žaljenjem mogu da konstatujem da ne možemo više čekati i sa robom moramo natrag u Njemačku, a šta će dalje biti to u ovom trenutku ne mogu da kažem“, istakao je uoči odlaska Bogdan Ivanovski, savjetnik direktora i predstavnik „Toni Dresa“ za jugoističnu Evropu.

Sada već bivši direktor firme Ljiljana Mastilović priznaje da je firma pred zatvaranjem, iako je rukovodstvo, u dogovoru sa većinskim vlasni­kom, bilo spremno iznaći sredstva za jednu platu kako bi radnice uradile pantalone za Nijemce, ali su predstavnice Sindikata došle sa novim zahtjevima koje nisu mogli ispuniti i sve se završilo na ovaj način.  

Sindikat koji je rukovodstvo u pomenutom saopštenju optužilo da obmanjuju radnike, tvrdi, međutim, da to rade upravo oni.  

„Ovo su pokušaji rukovo­dstva da prebace svoju veliku odgovornost za neuspjeh poslo­vanja preduzeća na sindikat i radnike, jer rukovodstvo firme nije ponudilo rješenje na sastanku u opštini, niti su ponudili rješenje za pokri­vanje gubitaka, ali nisu imali ni biznis plan za pokretanje normalne proizvodnje“, tvrdi Bosiljka Uljarević, predsjednik Novoteksovog sindikata. 

Sindikat tvrdi da je, dolaskom novog rukovodstva, u proteklom periodu uvedena, kako oni smatraju, nezakonita mjera takozvanog korekcionog faktora, kojom se radnicama najprije počelo odbijati po 15% od plata, da bi ta mjera kažnjavanja dostigla i do 40%, a što je, kaže Uljarević, predstavljalo veliki udar na ionako male plate.  

Ona je navela da su pojedini rukovodioci vršili i mobing nad radnicama, te da je cjelokupno rukovodstvo radnike maltretiralo i šikaniralo.  

Uljarević je naročito nagla­sila negodovanje radnica na izjave rukovodstva da su one otjerale „Ceres“ i „Braks“, koji su, kako kaže, povukli robu zbog nesposobnosti rukovodstva, što je potkrijepila i pismom koje je načelniku opštine i samom sindikatu uputila firma „Novoteks Dojčland“, koja je bila njihov posrednik u saradnji sa Nijemcima.  

U pismu stoji da je „Novoteks“ zbog lošeg rukovo­dstva izgubio posao sa Nijemcima, a da su i rukovo­dioci i većinski vlasnik „Novoteksa“  upozoravani dugo vremena da ih ne dovode u situaciju da prekinu saradnju,  te da je planirani posao za perod od 1.4. 2010. do 31.9. 2010. sa „Braksom“  bio 180.000 komada pantalona, što je zarada od 900.000 eura, a „Ceres“  150.000 pantalona, odnosno 750.000 eura.  

U pismu koje je potpisao rukovodilac „Novoteks Dojčla­nda“ Aleksandar Jerominov, koji je i zimus pregovarao sa radnicama da prekinu obustavu, obraćajući se načelniku opšti­ne oni navode da pozitivno primaju informaciju o even­tualnom stečaju „Novoteksa“ i eventualnom uključivanju Vlade RS u spašavanje firme, nakon čega bi mogli razgovarati i o eventualnom vraćanju partnera u Trebinje.

OPTUŽBE STAROG I NOVOG RUKOVODSTVA

Milan Grubač, predsjednik u ostavci Upravnog odbora „Novoteksa“, tvrdi da je pomenuto pismo „obična nebuloza koja ipak jasno pokazuje ko stoji iza svega”.
„Jasno je da grupa ljudi okupljena oko posrednika Jerominova želi da se kroz stečaj domogne izvjesnih pozicija“, rekao je Grubač.

On je podsjetio da je nezavisni revizor „Poslovna knjiga“ iz Trebinja u svom revizorskom izvještaju ocijenio da je ugovor sa pomenutim Jerominovim štetan po preduzeće, što je, kako kaže, između ostalog, i jedan od razloga što se čitav slučaj nalazi pred Okružnim tužila­štvom Trebinje.

Grubač dodaje da je očigledno da je pismo naručeno od strane organizatora obustave rada zbog straha od krivične i materijalne odgovornosti, te da je i načelnik Ćuk uvijek bio na strani jedne grupe radnika i Jerominova, ne raspoznajući ko radi za preduzeće, a ko protiv njega.

Rukovodstvo, takođe, i dalje negira da su oni krivi za teško stanje Novoteksa koji „grca“ u ranijim dugovima od oko 30 miliona maraka i tvrde da je taj gubitak nastao u vrijeme od 1998. do 2008. kada je na čelu firme bio Dragomir Benderać.

Oni tvrde da su, pored netragom nestalih 12.831.700 maraka koje su bile na jednoj austrijskoj banci i „nestale“ prije privatizacije, od oktobra 1996. do kraja 1997. imali gubitke od blizu pet miliona maraka i tadašnja ih je Vlada otpisala, kao i gubitak starog pogona u ratu, ali da su pravi gubici uslijedili u pomenutih deset godina, kada je firma stavljena pod dvostruku hipoteku.

Revizija poslovanja firme od strane „Poslovne knjige“ iz toga perioda je, tvrdi rukovodstvo u ostavci, krajnje negativna, a sam izvještaj, u kome se navodno pominju i velike krađe pantalona, neko­ntrolisana nabavka mašina i rezervnih dijelova po cijenama većim od tržišnih i sl., predat je Okružnom tužilaštvu početkom prošle godine, ali slučaj ni do danas nije procesuiran.

Oni tvrde da, iako je sadašnji vlasnik još 2004. kupio 23,99% državnog kapitala, on nije mogao upravljati sve do kraja 2008. kada je kupio akcije Fonda PIO, te da su od tada izmirivali svoje obaveze, odnosno, u 2009. godini su Poreskoj upravi RS uplatili 2 miliona maraka, a radnička primanja su bila neto 443 marke.

Drago Benderać, pak, odlučno odbacuje tvrdnje  o njegovoj krivici i navodi da od pome­nutih 30 miliona više od polovine otpada na kamate, dok je 3,5 miliona predratni dug, a u njegovom desetogodišnjem ma­ndatu je oko 5 miliona uloženo u modernizaciju, tehnološki razvoj i ISO standardizaciju.

On tvrdi da se nova uprava nije složila sa njegovim prijedlogom početkom 2009. godine da država dugovanja „Novoteksa“ konvertuje u akcije i postane većinski vlasnik, što je bio i prijedlog ministra finanasija u Vladi RS, te da je izbor reprogama obaveza bio gubi­tnički.

On kaže da je suština u tome što je za nepunu godinu ipo dana izgubljeno tržište stopostotne uposlenosti 1.100 radnika iz Trebinja i 120 njih iz Ljubinja, što je sa velikim teškoćama u poslovanju uspjelo njegovo rukovodstvo nakon šest godina zastoja zbog ratnih dejstava, te da na ovaj način pomenuto rukovodstvo koje je sada već u ostavci traži alibi za izgubljeno kvalitetno tržište.

Iako su u „Novoteks“ trebali doći predstavnici još nekih evropskih firmi, sada ih nema ko dočekati, niti im pokazati svoje ponude, tako da je gotovo sasvim izvjesan kraj ovoga giganta koji od nekadašnjih blizu 2.000 radnika i danas broji preko 800 i kao takav je bio jedna od najvećih tekstilnih firmi u Republici Srpskoj...           

V. Duka

Kako je „Novoteks“ poslovao sa „Ceresom“ i „Braksom“ svjedoče radnice koje su, kako kažu, i same razgovarale sa njemačkim predstavnicima.
Branka Bojanić, član Sindikalne organizacije „Novoteksa“ tvrdi da je, još dok je predstavnik „Novoteks Dojčlanda“ Aleksandar Jerominov dolazio u Trebinje proljetos, za vrijeme obustave rada, radnicama predočio podatke o zaradi.
„On i sam predstavnik Braksa, izvjesni Nju Frida, saopštili su nam tada da samo oni godišnje „Novoteksu“ prebace 4 miliona maraka, ali da ne znaju šta rukovodstvo dalje radi sa tim novcem, te da oni, nažalost, ne mogu pregovarati sa radnicima nego sa rukovostvom“, kaže Bojanić.

Radnice „Novoteksa“ nakon svega izražavaju i veliku ogorčenost što, nakon nedavnog sastanka u opštini Trebinje, niko od predstavnika Vlade RS nije htio da se obrati medijima, kako bi u svoje uši čule njihovo mišljenje, iako su im njihove predstavnice prenijele šta se na sastanku dešavalo. Pored njihovih predstavnica i sindikata, te poslovodstva, granskog sindikata i lokalnih vlasti, na sastanku su bila i tri predstavnika Vlade RS na čelu sa pomoćnikom ministra industrije Đurom Grbićem, ali nisu željeli ostati nakon sastanka da daju izjave.