KOLIKO I KAKO GOVORIMO SVJETSKE JEZIKE
 

DO YOU SPEAK…

U državi  poput naše, koja teži da postane član velike evropske porodice, i u gradu  čiji je strateški pravac razvoj turizma, učenje stranih jezika je nužnost. Nameće se potreba  da se moramo što prije  naoružati znanjem da bi se snašli i opstali na velikom, globalnom tržištu, naročito sada,  jer  će nam granice uskoro biti otvorene, bar  kada je u pitanju dugo očekivano ukidanje viza.

Nakon brojnih priznanja - svecani trenutak u "Cerovcu"
 

Unapređenje ideja o nastavi stranih jezika uvijek je bilo povezano sa istorijskim i političkim faktorima. Nove ideje i metode u nastavi i učenju rađale su se kao posljedica velikih ekonomskih i političkih promjena i novih potreba u komunikaciji među ljudima. Tako je bilo ranije, a tako je i sada,  kada je ideja o značaju učenja i ravnopravnosti jezika kulminirala u skladu sa ekonomskim, političkim, kulturnim i obrazovnim ujedinjenjem Evrope.

Takva, politička potreba proizvela je i praktične potrebe u korišćenju stranih jezika i dala novu vrijednost svim jezicima naroda i etničkih zajednica uključenih u veliku evropsku porodicu.

U okolnostima mobilnosti radne snage i obezbjeđivanja uslova za njenu još veću mobilnost, kao i mobilnost studenata, Ministarstvo prosvjete i kulture Republike Srpske  prepoznalo je potrebu učenja stranih jezika. Poznavanje  stranog jezika  postalo je neophodno kad je u pitanju uspješno uključivanje u polje rada i napredovanja u mnogim oblastima.

Naš obrazovni sistem se može pohvaliti lepezom stranih jezika koji stoje na raspolaganju učenicima u formalnom sistemu obrazovanja. Osim univerzalnog, engleskog jezika – koji je obavezan u svakoj školi, u ponudi su njemački, ruski, italijanski i francuski… U velikom broju zemalja Evropske unije uči se samo jedan strani jezik, a više njih se, kao imperativ, pojavljuje, po pravilu, u manjim zemljama. Građani Luksemburga, recimo, znaju po četiri jezika, i to maltene svi od reda.

“Učenje jezika nije samo ključ za pronalazak posla u drugoj državi, ono omogućava i neposredan kontakt s lokalnim stanovništvom, što često pruža sasvim novi pogled na to šta znači biti Evropljanin. Sposobnost da razgovaramo čini nas svjesnijim onoga što nam je zajedničko, podstičući istovremeno međusobno uvažavanje kulturnih razlika”, kaže Mira Kojović, nastavnik engleskog jezika u OŠ Jova Jovanović Zmaj u Trebinju. 

“Činjenica je da je učenje stranih jezika u Republici Srpskoj  donekle unaprijeđeno u posljednjih 10 godina, uvođenjem novih uxbenika i novih pristupa u nastavi. Pored škole, veliki broj djece ide na razne kurseve engleskog ili je svakodnevno izložen ovom jeziku preko televizije, muzike ili interneta. Učenicima treba objasniti da strani jezik nije samo još jedan školski predmet, već nešto od čega će u velikoj mjeri zavisiti njihov budući život i karijera” – ocjenjuje ona.

Bez engleskog ni kod komšije

Trebinje ima ambiciju da postane grad turizma, pa učenje stranih jezika postaje sve bitnije. U ovom gradu svi oni koji se bave uslugama i bilo kojom vrstom servisa, pa i održavanjem javnog reda i mira,  trebalo bi da imaju osnovno znanje prvo iz  poznavanja engleskog, ali  i drugih svjetskih  jezika.

Svaki naš čovjek će reći u šali da, pored srpskog  jezika, govori još tri strana - crnogorski, bosanski, hrvatski. Ostali strani jezici se uglavnom govore rukama.

Iako je dobro znanje bar jednog stranog jezika neophodan uslov da bi se radio neki bolji posao, sve statistike govore da se BiH, kad je u pitanju znanje stranih jezika, nema čime posebno pohvaliti. Skeptici bi rekli da situacija nije bolja ni u ostalim dijelovima svijeta: svega oko tri odsto Engleza govori neki strani jezik. Bogati Amerikanci, ipak, nisu uspavani i kao bebisiterke zapošljavaju uglavnom Kineskinje, sa zadatkom da djeci daju časove kineskog jezika i tako dalje.

Zanimljivo je, a kako smo saznali u trebinjskim agencijama za učenje stranih jezika, to  da  su naši poslovni ljudi  do sada veoma malo zainteresovani kako za učenje, tako i za usavršavanje nekog stranog jezika.

Kako nam je rekao jedan trebinjski prevodilac,  koji  je dugo godina “pratio” u inostranstvu neke naše privrednike, najteže je bilo prevoditi ljudima naviknutima da sami vode posao. Oni su u pravilu sumnjičavi prema prevodiocu (jer rijetko znaju neki strani jezik), koji ne bi trebao samo tačno prevoditi njihove riječi već i osjetiti ono što nije rečeno.

“Međutim, u posljednje vrijeme postoji konstantna potreba za učenjem svjetskih jezika i kod poslovnih ljudi. Još uvijek to nije na onom nivou i u takvom obimu u kakvom bi trebalo da bude, ali  javlja se jedan novi trend kada su u pitanju poslovni ljudi koji tačno znaju šta hoće. Oni traže individualne časove, posebno “skrojene” za njihove potrebe. Traže  i određene programe prilagođene njihovim potrebama i predhodnom nivou znanja, i način rada i vježbanja određenih vještina, te se mi u takvim slučajevima prilagođavamo potrebama tržišta”, kaže Miljana Miskin, direktor agencije “Cerovac”.

Obrazovanje i vaspitanje doprinose poboljšanju kvaliteta života ljudi, bilo posredno ili neposredno. Posredno na onaj način što osposobljava stanovništvo da uspješno obavljaju osnovne životne funkcije kojima se zadovoljavaju egzistencijalne i socijalne potrebe. Neposredni doprinos obrazovanja  i vaspitanja kvalitetu života ogleda se u razvoju sposobnosti pojedinca da procesom učenja ostvare svoje dodatne mogućnosti.

“U savremenim razvijenim društvima glavni pokretači razvoja su nauka i edukacija (obrazovanje i vaspitanje). Za malu zemlju kakva je Republika Srpska, razvoj ljudskih resursa je posebno važan za razvoj svih drugih društvenih podsistema. Republika Srpska mora biti otvorena prema Evropi  i svijetu. Kako svaki aspekt nacionalnog razvoja ostvaruju ljudi, tako razvoj ljudskih resursa treba biti nacionalni prioritet…”, kaže se, između ostalog, u Strategiji razvoja RS za period 2010-2014.

Obrazovni sistem Republike Srpske prolazi kroz reformske procese na svim nivoima. Od predškolskog vaspitanja i obrazovanja, preko osnovnoškolskog, srednješkolskog i visokoškolskog obrazovanja, do obrazovanja odraslih, sprovodi se niz sistemskih promjena.

Tako je, poslednjom refomom u obrazovanju  prepoznat  i značaj učenja stranih jezika, prvenstveno engleskog u našem obrazovnom sistemu.

Upoznavanje sa stranim jezikom neuporedivo je lakše ukoliko u nastavi, a i van nje, postoje pomoćna sredstva za  učenje, koja proces upoznavanja čine lakšim i ljepšim. Ovakvi materijali važni su kod početnika bilo kog uzrasta, a najvažniji su za najmlađe.

Međutim, u trebinjskim  školama još uvijek nedostaju   savremeni kabineti –jezičke laboratorije, biblioteke sa inostranim časopisima, multimedijalna nastava, kaže Mira Kojović, nastavnik engleskog u OŠ Jova Jovanović Zmaj.

Koji se jezici uče i gdje?

U trebinjskim školama od stranih jezika uči se engleski, francuski, italijanski, njemački i ruski,  s tim da je engleski obavezan. U OŠ “Vuk Karaxić” uči se engleski, njemački i francuski, u OŠ “Jova Jovanović Zmaj” engleski, italijanski, francuski i ruski i u OŠ “Sveti Vasilije Ostroški” engleski i njemački. Engleski, francuski, njemački, italijanski i latinski  uče se u trebinjskoj gimnaziji “Jovan Dučić”, u Centru srednjih škola, pored obaveznog engleskog,  uče se i italijanski, njemački i francuski, dok se u Tehničkoj školi uči samo engleski.

U Trebinju djeluju različite škole, odnosno agencije za učenje stranih jezika, Agencija  “Cerovac”, centar  “Cambridge”, agencija “Rojal”, a kursevi engleskog jezika organizuju se i u Narodnoj biblioteci Trebinje, grčkog jezika u Eparhijskom domu, a u Osnovnoj školi Jova Jovanović Zmaj u saradnji sa Lot timom Eufora  organizovan je kurs španskog jezika .

Kako smo saznali,  i  još u  vrtiću  se počinje sa učenjem engleskog jezika, a ostali strani jezici uče se i u školi, dodatno i na raznim kursevima.

OD 7 DO 77

“Postoji značjno interesovanje za učenje stranih jezika u Trebinju, a najveće  je svakako, za učenje engleskog jezika, i tu imamo najviše polaznika. Naši najmađi polaznici su uzrasta  od 4 godine, a imamo i onih koji su prevalili petu deceniju  života, mada su  najzastupljenija djeca i tinejxeri”, kaže Kristina Jašić, profesor engleskog jezika u agenciji “Cerovac”.

Pored engleskog aktuelna je zainteresovanost za učenje italijanskog jezika, a što se tiče starosne strukture, najviše je djece i omladine.

“Mi u našoj agenciji imamo manje grupe polaznika, gdje razvijamo potencijale do maksimuma, posebno na časovima italijanskog gdje su male grupe i gdje imamo mogućnosti da do perfekcija dovedemo  znanje đaka. Ilustrativno je da su Milica i Teodora, koje su bile najbolje na republičkom takmičenju, dobile kao nagradu uxbenik engleske gramatike  iz  kojih bi tek trebale da uče. Međutim, one su u našoj agenciji taj nivo savladale još prije godinu dana”, kaže Kristina.

“I kao potvrda tog kvaliteta jesu ova prva mjesta na republičkom takmičenju za osnovne i srednje škole. Ako uzmemo da je Banjaluka sedam puta veća od Trebinja i da ima bar pet kvalitetnih privatnih škola stranih jezika,  o kvalitetu nastave u našoj školi ovo sve govori, posebno to što smo  pored njih uzeli sva prva mjesta”, ističe  ona.

Interesantno, na republičko takmičenje nije  plasiralo ni jedno dijete koje ne ide u privatne škole. Djevojke iz srednje škole, koje su bile  najbolje na republičkom takmičenju su đaci ove agencije,  a nivo koji su polagali ispit je Advance, što odgovara znanju za studenta druge godine fakulteta.

“Zato nije slučajnost da polaznici  koji pohađaju našu školu postižu ovakve rezultate”, zaključjuje Kristina Jašić iz Agencije “Cerovac”.

NajveĆe interesovanje za učenje engleskog jezika je i u “Cambridge”  centru u Trebinju, saznali smo u ovoj školi stranih jezika.

 U centru se  održavaju  kursevi opšteg engleskog jezika za sve uzraste, kao i kursevi njemačkog, francuskog, ruskog i italijanskog jezika, pa i kursevi srpskog jezika za strance.

Centar djeluje u saradnji sa Cambridge  centrom iz Banjaluke. Resorno ministarstvo  je preko omladinskih organizacija u saradnji sa Cambridge centrima početkom ove godine organizovalo besplatne  kurseve engleskog jeika za mlade. Ovim programom u 2010. godini obuhvaćeno je 1200 mladih u Republici Srpaskoj, a iz Trebinja 40-ak mladih  završilo je kurs u ovom centru.

Kako ističu pedagozi, Trebinjci su, osim za učenje engleskog jezika, zainteresovani i za italijanski jezik. Polaznici su pretežno školska djeca, a u manjem broju ima i individualaca koji hoće da nauče jedan od stranih jezika.

Poslovnih ljudi koji žele da nauče neki od stranih jezika, gotovo da i nema, kažu u Cambridge  centru u Trebinju.

U Narodnoj  biblioteci Trebinje već dvije godine organizuje se kurs engleskog jezika. Kurs traje 4 mjeseca,  a obezbijeđeno je šest nivoa znanja engleskog jezika, od početnog do višeg. Kurs se organizuje u saradnji sa Institutom za strane jezike iz Beograda. Kako smo saznali, zainteresovanost za ovaj kurs je velika. Kandidati su pretežno odrasli, a najstariji polaznici imaju i po 70 godina.

Trebamo li vizionarski pogled u budućnost? Svi važni parametri su zacrtani i treba ih slijediti. Ne želimo ponavljati već otrcane fraze da smo dio Evrope, već želimo reći da je jedan od puteva prema tom cilju i sposobnost što većeg dijela populacije da komunicira  na bar jednom od svjetskih jezika.

U ovom času, a to će trajati i narednih decenija, izvjesno je da je engleski jezik taj pomoću kojeg se najlakše komunicira sa ostatkom svijeta. Ne zbog posebne ljubavi prema engleskom, nego iz želje da nas razumije što već broj ljudi.

Milenko IGNJATIĆ

Najbolje u Republici Srpskoj

PoČetkom juna  u prostorijama   Agencije za učenje stranih jezika Cerovac upriličena je  svečana dodjela nagrada najboljim učenicima na republičkom i regionalnom takmičenju iz engleskog jezika. Prvo i drugo mjesto na republičkom takmičenju za učenike devetih razreda osnovnih škola, koje je organizovao Pedagoški zavod Republike Srpske,  osvojile su Milica Đukić i Isidora Ćorović, a treće mjesto na regionalnom takmičenju osvojila je Ana Jelačić, sve tri učenice OŠ “Jova Jovanović Zmaj”.

Takođe, na republičkom  takmičenju, održanom polovinom juna za učenike trećih razreda gimnazije  prvo i drugo mjesto osvojile su učenice Tijana Ćuzulan i Nevena Glogovac, učenice gimnazije “Jovan Dučić iz Trebinja.

Nevena i Tijana ć su već osam, a Milica i Isidora šest godina  polaznice  škole "Cerovac". Sve one ističu da je izvanredan uspjeh na takmičenju velikim dijelom proistekao iz dugogodišnjeg pohađanja nastave engleskog jezika u “Cerovcu”.

Milica Ćukić, koja je osvojila prvo mjesto na republičkom takmičenju za učenike devetih razreda osnovne škole,  veoma je zadovoljna organizacijom ovog takmičenja i  kaže da je bilo zastupljeno testiranje svih jezičkih vještina, dok Isidora  kaže da je ovo takmičenje bilo dosta zahtjevnije od regionalnog i opštinskog.

Mira Kojović, njihov nastavnik engleskog jezika u OŠ “Jova Jovanović Zmaj”, ističe da  su njih dvije, kao i Ana Jelačić izuzetno talentovane učenice, kada je u pitanju učenje stranih jezika. Ona, takođe, napominje da učenici iz ove škole već tri godine uzastopno učestvuju na republičkom takmičenju, gdje postižu zapažene rezultate.

Svečanosti u agenciji “Cerovac” prisustvovao je i Samir Avdibegović, u ime Britanaskog savjeta iz Sarajeva, koji je je već treću  godinu partner škole "Cerovac"  i uključen je u sva događanja u  školi.

“Agenciju  „Cerovac“ izabrali  smo za svog partnera zbog njihovih izuzetnih razultata. Potvrda toga su uspjesi koje su ova djeca ostvarila i čime mogu da se ponose, ne samo roditelji, nego i grad Trebinje”, rekao je ovom prilikom on.

 “Ovakav uspjeh trebinjskih učenika je izuzetan i itraži da se na njega skrene pažnja kako bi ovi mladi ljudi bili zapaženi i vrednovani u našem društvu i, kao takvi, postavljeni za primjer ostalima. Veoma sam srećna i ponosna zbog mojih profesora i đaka, naročito ako imamo u vidu da  su naša djeca postigla bolje rezultate od djece koja dolaze iz velikih gradova kao što su Bijeljina, Doboj, Istočno Sarajevo i Banja Luka, gdje sigurno ima dosta kvalitetnih škola stranih jezika", kaže Miljana Miskin, direktor agencije “Cerovac”.

“Naša Agencija počela je sa radom u januaru 2002. godine i najstarija je agencija za učenje stranih jezika u Istočnoj Hercegovini. Zahvaljujući kvalitetnom radu naše agencije već tri godine smo partneri Britanskog savjeta iz Sarajeva  i imamo potpisan sporazum o poslovno-tehničkoj saradnji na osnovu kog smo prvi u Istočnoj Hercegovini počeli sa administriranjem Cambridge ispita na kojima naši polaznici  ostvaruju izvanredne rezultate. Od osnivanja Agencije „Cerovac“ za polaganje Cambridge ispita smo pripremili više od  500 đaka. Četiri profesora agencije su prošli obuku i postali ovlašteni ispitivači za Cambridge ispite pri Britanskom savjetu, tako da su ove godine ispitivali kandidate u Mostaru, Banja Luci i Bijeljini. Najbolje polaznike na Cambridge ispitima nagrađujemo sa godinom dana besplatnog školovanja u agenciji, kao i đaka generacije u svim osnovnim školama u gradovima u kojima djelujemo. Porodicama koje upišu troje djece dajemo godinu besplatnog školovanja za jedno dijete, osim ovog dajemo porodični popust i popust za stare đake i djecu palih boraca”, kaže Miskin.

Ona  dodaje da su u Agenciji,  takođe, značajno zastupljeni italijanski i njemački jezik. Nastava se odvija po istom principu kao i nastava engleskog jezika, s tim da se po završenom kursu organizuje polaganje ispita za sticanje mećunarodno priznatih diploma u Italijanskom kulturnom centru u Sarajevu za italijanski jezik, odnosno u Goethe institutu u Sarajevu za njemački jezik.

Omiljeni jezici

Sva istraživanja, i kod nas i u svijetu, pokazuju da više od 90 odsto đaka želi da uči engleski jezik, veoma su moderni i italijanski i španski, dok je interesovanje za ostale jezike  mnogo manje.

Služiti se engleskim jezikom u savremenom društvu nije više privilegija bogatih ili obrazovanih, već nužda i potreba svih ljudi, bez obzira na uzrast, profesiju ili društveni status. Poznavanje engleskog jezika se više ne može nazvati ni poznavanjem  stranog jezika, već upotrebom univerzalnog jezika koji se može podijeliti u bezbroj kategorija. 

Engleski je jezik interneta, jezik kompjutera, bez njega skoro da  ne biste mogli koristiti svoj računar ili obavljati svoj posao. Engleski jezik je jezik poslovnih ljudi, jezik komunikacije, jezik koji može svako razumjeti.

Na listi izbornih predmeta za osnovnu školu italijanski je na drugom mjestu po popularnosti, dok je interesovanje za francuski , njemački i ruski ruski jezik nešto manje. Dobro je, što  osim škole, postoje i drugi provajderi stranih jezika i da među njima ima izuzetno kvalitetnih, kao što je agencija “Cerovac”, centar “Cambridge” i drugi.

PONOSNI NA SVOJE UČENIKE

“Nismo iznenađeni uspjehom naših učenica na republičkom takmičenju iz engleskog jezika. Gimnazija “Jovan Dučić” raspolaže solidno opremljenim kabinetom za učenje stranih jezika, koji svake godine modernizujemo koliko nam to finansijske mogućnosti dozvoljavaju. Gimanzija raspolaže iskusnim stručnim kadrom, radimo po izuzetno dobrim uxbenicima, što zasigurno  garantuje  postizanje zapaženih rezultata”, rekao nam je Dragoslav Banjak, direktor  trebinjske Gimnazije.

“Već dugi niz godina  većina naših učenika sa lakoćom upisuje željene fakultete, između ostalih i  jezičkih smijerova.  Mi u Gimnaziji smo  ponosni na  svoje bivše učenike koji studiraju  svjetske jezike, a neki od njih si i najbolji na fakultetima na kojima studiraju, kazao je on.

Grčki i francuski

U Trebinju  više od godinu dana radi i škola grčkog jezika smještena u Eparhijskom domu. Trenutno školu pohađa jedna grupa od 15 polaznika, potvrdila nam je Milica Jovanović, profesor grčkog jezika. Prvi nivo kursa traje 6 mjeseci  a polaznici su pretežno srednje životne dobi. Kandidati dobiju diplomu u školi Kembrix.

Zahvaljujući postojanju Frankofonog kluba u Trebinju, koji okuplja ljubitelje francuskog jezika i književnosti, interesovanje za ovaj jezik je izuzetno veliko.

“Iako je ovaj jezik dosta težak, kako za izgovor tako i za pisanje, u našem gradu postoji veliki broj onih  koji ga dobro znaju. Za to možemo zahvaliti i pripadnicima francuskih vojnih i policijskih snaga koji su boravili ovdje, jer smo tako imali priliku da čujemo "živi jezik" i tako proširimo svoje znanje. Nekoliko mladih osoba su, posjećujući naš klub, zavoljeli francuski jezik, pa su odlučili da ga i studiraju. Wegovanje i izučavanje ovog romanskog jezika u Trebinju je nekada  bila tradicija, da bi to devedesetih godina polako nestalo, međutim, u posljednjih desetak godina, opet je počeo da se koristi. U osnovnim i srednjim školama izučava se kao drugi strani jezik”, kaže Olivera Šošo, član Frankofonog kluba.